Tổng kết năm của Google: 8 lĩnh vực có đột phá nghiên cứu trong năm 2025

Dec 23, 2025

Đây là năm của các tác tử AI, lập luận và khám phá khoa học.

Jeff Dean - Giám đốc Khoa học

Demis Hassabis - CEO, Google DeepMind

James Manyika - Phó Chủ tịch Cấp cao, Nghiên cứu, Phòng thí nghiệm, Công nghệ & Xã hội

2025 là một năm có những tiến bộ phi thường trong nghiên cứu. Với trí tuệ nhân tạo, chúng ta có thể thấy quỹ đạo của nó chuyển từ một công cụ thành một tiện ích: từ thứ mọi người sử dụng thành thứ họ có thể đưa vào công việc. Nếu năm 2024 là về việc đặt nền móng đa phương thức cho kỷ nguyên này, thì năm 2025 là năm AI thực sự bắt đầu suy nghĩ, hành động và khám phá thế giới cùng chúng ta. Với điện toán lượng tử, chúng tôi đã đạt được tiến bộ hướng tới các ứng dụng trong thế giới thực. Và trên tất cả, chúng tôi đã giúp biến nghiên cứu thành hiện thực, với nhiều sản phẩm và công cụ có năng lực và hữu ích hơn, tạo ra tác động tích cực đến cuộc sống của mọi người ngày nay.

Dưới đây là cái nhìn lại về một số đột phá, sản phẩm và cột mốc khoa học đã định hình công việc của Google, Google DeepMind và Google Research trong một năm có nhiều tiến bộ không ngừng.

Mang lại những đột phá trên các mô hình đẳng cấp thế giới

Năm nay, chúng tôi đã nâng cao đáng kể khả năng của mô hình với những đột phá về lập luận, hiểu biết đa phương thức, hiệu quả mô hình và khả năng tạo sinh, bắt đầu bằng việc phát hành Gemini 2.5 vào tháng 3 và đỉnh điểm là ra mắt Gemini 3 vào tháng 11 và Gemini 3 Flash vào tháng 12.

Được xây dựng trên nền tảng lập luận hiện đại, Gemini 3 Pro là mô hình mạnh nhất của chúng tôi từ trước đến nay, được thiết kế để giúp bạn biến mọi ý tưởng thành hiện thực. Nó đứng đầu Bảng xếp hạng LMArena và xác định lại khả năng suy luận đa phương thức với điểm số đột phá trên các chuẩn mực như Kỳ thi Cuối cùng của Nhân loại - một bài kiểm tra cực kỳ khó cho các mô hình AI để xem liệu AI có thể thực sự suy nghĩ và lập luận như con người hay không - và GPQA Diamond. Nó cũng thiết lập một tiêu chuẩn mới cho các mô hình tiên phong trong toán học, đạt được mức hiện đại mới là 23,4% trên MathArena Apex. Chúng tôi nhanh chóng ra mắt Gemini 3 Flash, kết hợp khả năng lập luận cấp Pro của Gemini 3 với độ trễ, hiệu quả và chi phí của Flash, khiến nó trở thành mô hình có hiệu suất cao nhất so với kích thước của nó. Chất lượng của Gemini 3 Flash vượt qua khả năng của mô hình Gemini 2.5 Pro trước đây với chi phí chỉ bằng một phần nhỏ và độ trễ tốt hơn đáng kể, tiếp tục xu hướng kỷ nguyên Gemini: 'mô hình Flash thế hệ tiếp theo tốt hơn mô hình Pro thế hệ trước'.

Tìm hiểu thêm về tiến bộ của chúng tôi trên các mô hình AI đẳng cấp thế giới trong năm nay:

• Gemini 3 Flash: trí tuệ tiên phong được xây dựng cho tốc độ (Tháng 12, 2025)
• Kỷ nguyên mới của trí tuệ với Gemini 3 (Tháng 11, 2025)
• Giới thiệu Nano Banana Pro (Tháng 11, 2025)
• Giới thiệu Veo 3.1 và các khả năng sáng tạo mới trong API Gemini (Tháng 11, 2025)
• Gemini 2.5: Mô hình AI thông minh nhất của chúng tôi (Tháng 3, 2025)

Bảng giá và chuẩn mực của Gemini 3 Flash.

Chúng tôi cam kết làm cho công nghệ AI hữu ích trở nên dễ tiếp cận, với các mô hình mở hiện đại. Chúng tôi đã xây dựng gia đình mô hình Gemma để nhẹ và mở cho công chúng sử dụng; năm nay chúng tôi đã có thể giới thiệu khả năng đa phương thức, tăng đáng kể cửa sổ ngữ cảnh, mở rộng khả năng đa ngôn ngữ, cải thiện hiệu quả và hiệu suất.

Tìm hiểu thêm về những tiến bộ trong năm nay của mô hình Gemma:

• Giới thiệu Gemma 3: Mô hình có năng lực nhất mà bạn có thể chạy trên một GPU hoặc TPU (Tháng 3, 2025)
• Giới thiệu Gemma 3 270M: Mô hình nhỏ gọn cho AI siêu hiệu quả (Tháng 8, 2025)

Đổi mới và chuyển đổi sản phẩm của chúng tôi với AI

Trong suốt năm 2025, chúng tôi tiếp tục thúc đẩy quỹ đạo của AI từ công cụ thành tiện ích, chuyển đổi danh mục sản phẩm của mình với các khả năng tác tử mới mạnh mẽ. Chúng tôi đã tái định nghĩa phát triển phần mềm bằng cách vượt ra ngoài các công cụ hỗ trợ viết mã để giới thiệu các hệ thống tác tử mạnh mẽ hợp tác với các nhà phát triển. Những tiến bộ chính, chẳng hạn như khả năng viết mã ấn tượng trong Gemini 3 và việc ra mắt Google Antigravity, đánh dấu một kỷ nguyên mới trong phát triển phần mềm được hỗ trợ bởi AI.

Tìm hiểu thêm về những tiến bộ trong năm nay trong việc xây dựng công cụ cho nhà phát triển:

• Bắt đầu xây dựng với Gemini 3 (Tháng 11, 2025)
• Giới thiệu Google Antigravity, kỷ nguyên mới trong phát triển phần mềm được hỗ trợ bởi AI (Tháng 11, 2025)

Sự tiến hóa này cũng rõ ràng trên các sản phẩm cốt lõi của chúng tôi, từ các tính năng hỗ trợ AI trên Pixel 10 và các bản cập nhật cho Chế độ AI trong Tìm kiếm như giao diện người dùng sinh, đến các đổi mới AI-first như ứng dụng Gemini và NotebookLM, đã có thêm các tính năng nâng cao như Nghiên cứu sâu.

Tìm hiểu thêm về cách chúng tôi đã chuyển đổi sản phẩm với AI:

• 9 cách AI làm cho Pixel 10 trở thành chiếc điện thoại hữu ích nhất của chúng tôi (Tháng 8, 2025)
• Mở rộng AI Overviews và giới thiệu Chế độ AI (Tháng 3, 2025)
• Gemini 3 mang đến sự thông minh nâng cấp và khả năng mới cho ứng dụng Gemini (Tháng 11, 2025)
• NotebookLM bổ sung Nghiên cứu sâu và hỗ trợ nhiều loại nguồn hơn (Tháng 11, 2025)
• Giao diện người dùng sinh: Trải nghiệm tương tác trực quan phong phú, tùy chỉnh cho mọi lời nhắc (Tháng 11, 2025)

Trao quyền sáng tạo và đồng sáng tạo với AI

2025 là một năm biến đổi đối với phương tiện truyền thông sinh, mang đến cho mọi người khả năng mới chưa từng có để hiện thực hóa tham vọng sáng tạo của họ. Các mô hình và công cụ phương tiện sinh cho video, hình ảnh, âm thanh và thế giới trở nên hiệu quả hơn và được sử dụng rộng rãi, với sự bứt phá của Nano Banana và Nano Banana Pro cung cấp khả năng chưa từng có cho việc tạo và chỉnh sửa hình ảnh gốc. Chúng tôi đã làm việc với những người trong ngành công nghiệp sáng tạo để phát triển các công cụ như Flow và Music AI Sandbox, làm cho chúng hữu ích hơn cho quy trình làm việc sáng tạo, và chúng tôi đã mở rộng khả năng sáng tạo cho mọi người với các trải nghiệm mới hỗ trợ AI trong phòng thí nghiệm Google Arts & Culture, nâng cấp lớn cho chỉnh sửa hình ảnh trong ứng dụng Gemini, và giới thiệu các mô hình phương tiện sinh mạnh mẽ mới như Veo 3.1, Imagen 4 và Flow.

Tìm hiểu thêm về cách chúng tôi xây dựng AI để tăng cường sáng tạo:

• Nghệ thuật, khoa học, du lịch: 3 trải nghiệm mới hỗ trợ AI trong mùa lễ này (Tháng 11, 2025)
• Giới thiệu Veo 3.1 và các khả năng nâng cao trong Flow (Tháng 10, 2025)
• Nano Banana: Chỉnh sửa hình ảnh trong Gemini vừa được nâng cấp lớn (Tháng 8, 2025)
• Veo 3, Imagen 4 và Flow: Thổi bùng sáng tạo của bạn với các mô hình và công cụ phương tiện sinh mới (Tháng 5, 2025)
• Music AI Sandbox, nay có tính năng mới và truy cập rộng hơn (Tháng 4, 2025)

Khi các đột phá nghiên cứu tiếp tục mở rộng khả năng của AI, Google Labs là nơi chúng tôi chia sẻ các thí nghiệm AI khi chúng tôi phát triển chúng – lắng nghe người dùng và tiến hóa khi học hỏi. Một số thí nghiệm hấp dẫn nhất trong năm nay từ Labs: Pomelli, một thí nghiệm AI cho nội dung tiếp thị phù hợp thương hiệu; Stitch, giới thiệu cách biến đầu vào lời nhắc và hình ảnh thành thiết kế UI phức tạp và mã frontend trong vài phút; Jules, một tác tử viết mã không đồng bộ hoạt động như một đối tác hợp tác cho các nhà phát triển; và Google Beam, một nền tảng truyền thông video 3D sử dụng AI để thúc đẩy khả năng hiện diện từ xa.

Tìm hiểu thêm về cách chúng tôi thử nghiệm tại Labs:

• Tạo nội dung tiếp thị phù hợp thương hiệu cho doanh nghiệp của bạn với Pomelli (Tháng 10, 2025)
• Google Beam: Nền tảng truyền thông video 3D AI-first của chúng tôi (Tháng 5, 2025)
• Từ ý tưởng đến ứng dụng: Giới thiệu Stitch, một cách mới để thiết kế UI (Tháng 5, 2025)
• Xây dựng với Jules, tác tử viết mã không đồng bộ của bạn (Tháng 5, 2025)

Thúc đẩy khoa học và toán học

2025 cũng là một năm thành công cho các tiến bộ khoa học với AI, đánh dấu bằng những đột phá trong khoa học đời sống, sức khỏe, khoa học tự nhiên và toán học.

Trong vòng một năm, chúng tôi đã đạt được tiến bộ trong việc xây dựng các tài nguyên và công cụ AI giúp các nhà nghiên cứu hiểu, xác định và phát triển phương pháp điều trị trong chăm sóc sức khỏe. Trong lĩnh vực genomics, nơi chúng tôi đã ứng dụng công nghệ tiên tiến vào nghiên cứu trong 10 năm, chúng tôi đã vượt qua giải trình tự, sử dụng AI để giải thích dữ liệu phức tạp nhất. Chúng tôi cũng đánh dấu kỷ niệm 5 năm AlphaFold, hệ thống AI đoạt giải Nobel đã giải quyết vấn đề gấp protein kéo dài 50 năm. AlphaFold đã được hơn 3 triệu nhà nghiên cứu ở hơn 190 quốc gia sử dụng, bao gồm hơn 1 triệu người dùng ở các nước có thu nhập thấp và trung bình.

Tìm hiểu thêm về cách chúng tôi sử dụng AI để thúc đẩy khoa học đời sống và sức khỏe:

• AlphaFold: Năm năm tác động (Tháng 11, 2025)
• Sử dụng AI để xác định biến thể di truyền trong khối u với DeepSomatic (Tháng 10, 2025)
• AI như một đối tác nghiên cứu: Thúc đẩy khoa học máy tính lý thuyết với AlphaEvolve (Tháng 9, 2025)
• AlphaGenome: AI để hiểu rõ hơn về bộ gen (Tháng 6, 2025)
• Tăng tốc đột phá khoa học với một đồng nghiệp AI (Tháng 2, 2025)

Khả năng tư duy tiên tiến của Gemini, bao gồm Deep Think, cũng tạo ra tiến bộ lịch sử trong toán học và viết mã. Deep Think có thể giải các bài toán yêu cầu suy luận trừu tượng sâu – đạt tiêu chuẩn huy chương vàng trong hai cuộc thi quốc tế.

Tìm hiểu thêm về cách chúng tôi thúc đẩy khoa học tự nhiên và toán học:

• Gemini đạt cấp độ huy chương vàng tại Vòng chung kết Thế giới Cuộc thi Lập trình Đại học Quốc tế (Tháng 9, 2025)
• Phiên bản nâng cao của Gemini với Deep Think chính thức đạt tiêu chuẩn huy chương vàng tại Olympic Toán học Quốc tế (Tháng 7, 2025)

Định hình đổi mới trong máy tính và thế giới vật lý

Chúng tôi cũng đang dẫn đầu các khám phá lớn và định hình tương lai của khoa học trong các lĩnh vực như máy tính lượng tử, năng lượng và các moonshot. Nghiên cứu trong lĩnh vực này đã thu hút sự chú ý mới của công chúng, với tiến bộ hướng tới các ứng dụng thực tế của máy tính lượng tử được thể hiện bởi Quantum Echoes và đặc biệt, Googler Michel Devoret trở thành Người đoạt giải Nobel Vật lý 2025 cùng với cựu Googler John Martinis và John Clarke từ UC Berkeley, cho nghiên cứu lượng tử nền tảng của họ từ những năm 1980.

Tìm hiểu thêm về công việc của chúng tôi về cơ sở hạ tầng không gian và máy tính lượng tử:

• Dự án Suncatcher: Khám phá thiết kế hệ thống cơ sở hạ tầng AI có thể mở rộng dựa trên không gian (Tháng 11, 2025)
• Googler Michel Devoret được trao giải Nobel Vật lý (Tháng 10, 2025)
• Thuật toán Quantum Echoes của chúng tôi là một bước lớn hướng tới các ứng dụng thực tế cho máy tính lượng tử (Tháng 10, 2025)

Trong năm 2025, chúng tôi tiếp tục thúc đẩy cơ sở hạ tầng cốt lõi hỗ trợ AI, tập trung vào đột phá trong thiết kế phần cứng và cải thiện hiệu quả năng lượng. Điều này bao gồm việc giới thiệu Ironwood, một TPU mới được xây dựng cho kỷ nguyên suy luận, được thiết kế bằng phương pháp gọi là AlphaChip, cùng với cam kết đo lường tác động môi trường của công nghệ chúng tôi.

Tìm hiểu thêm về cách chúng tôi sử dụng AI để phát triển chip, cơ sở hạ tầng và cải thiện hiệu quả năng lượng:

• 3 điều cần biết về Ironwood, TPU mới nhất của chúng tôi (Tháng 11, 2025)
• Năng lượng mà AI của Google sử dụng là bao nhiêu? Chúng tôi đã tính toán (Tháng 8, 2025)
• Ironwood: TPU Google đầu tiên cho kỷ nguyên suy luận (Tháng 4, 2025)

Công việc của chúng tôi về robot và hiểu biết thị giác đã đưa các tác tử AI vào cả thế giới vật lý và ảo, với những tiến bộ như các mô hình Gemini Robotics nền tảng, Gemini Robotics 1.5 tinh vi hơn, và giới thiệu Genie 3 như một ranh giới mới cho các mô hình thế giới đa năng.

Tìm hiểu thêm về công việc của chúng tôi với các mô hình thế giới và robot:

• Gemini Robotics 1.5 đưa các tác tử AI vào thế giới vật lý (Tháng 9, 2025)
• Genie 3: Một ranh giới mới cho các mô hình thế giới (Tháng 8, 2025)
• Gemini Robotics đưa AI vào thế giới vật lý (Tháng 3, 2025)

Giải quyết các thách thức và cơ hội toàn cầu ở quy mô lớn

Công việc của chúng tôi trong suốt năm 2025 chứng minh cách tiến bộ khoa học hỗ trợ AI được áp dụng trực tiếp để giải quyết các thách thức quan trọng và phổ biến nhất của thế giới. Bằng cách tận dụng các mô hình nền tảng hiện đại và suy luận tác tử, chúng tôi đang tăng cường đáng kể hiểu biết về hành tinh và các hệ thống của nó, đồng thời cung cấp các giải pháp có tác động trong các lĩnh vực quan trọng cho sự phát triển của con người, bao gồm khả năng phục hồi khí hậu, y tế công cộng và giáo dục.

Ví dụ, chúng tôi đang sử dụng các mô hình nền tảng hiện đại và suy luận tác tử để giúp tăng cường hiểu biết về hành tinh, hỗ trợ công việc đang tạo ra sự khác biệt trong cuộc sống của mọi người ngay từ bây giờ, từ dự báo thời tiết đến quy hoạch đô thị đến y tế công cộng. Ví dụ, thông tin dự báo lũ lụt của chúng tôi hiện bao phủ hơn hai tỷ người ở 150 quốc gia đối với lũ sông nghiêm trọng. Và mô hình dự báo tiên tiến và hiệu quả nhất của chúng tôi, WeatherNext 2, có thể tạo dự báo nhanh hơn 8 lần với độ phân giải lên đến 1 giờ. Sử dụng công nghệ này, chúng tôi đã hỗ trợ các cơ quan thời tiết đưa ra quyết định dựa trên một loạt kịch bản thông qua dự đoán xoáy thuận thử nghiệm của chúng tôi.

Tìm hiểu thêm về công việc của chúng tôi về thời tiết, bản đồ và cháy rừng:

• WeatherNext 2: Mô hình dự báo thời tiết tiên tiến nhất của chúng tôi (Tháng 11, 2025)
• Các bản cập nhật mới và truy cập rộng hơn vào Google Earth AI (Tháng 10, 2025)
• Google Earth AI: Các mô hình AI không gian địa lý hiện đại của chúng tôi (Tháng 7, 2025)
• AlphaEarth Foundations giúp lập bản đồ hành tinh của chúng ta với độ chi tiết chưa từng có (Tháng 7, 2025)
• Cách chúng tôi hỗ trợ dự đoán xoáy thuận nhiệt đới tốt hơn với AI (Tháng 6, 2025)
• Bên trong vụ phóng FireSat, một hệ thống phát hiện cháy rừng sớm hơn (Tháng 3, 2025)

Chúng tôi đang làm việc với các đối tác để áp dụng tiến bộ khoa học hỗ trợ AI gần hơn với bệnh nhân, mở ra những con đường mới cho quản lý bệnh tật và khám phá liệu pháp.

Tìm hiểu thêm về công việc liên quan đến sức khỏe:

• Cell2Sentence-Scale 27B: Mô hình Gemma giúp khám phá một con đường liệu pháp ung thư tiềm năng mới (Tháng 10, 2025)
• Từ chẩn đoán đến điều trị: Thúc đẩy AMIE cho quản lý bệnh tật theo chiều dọc (Tháng 3, 2025)

AI đang chứng tỏ là một công cụ mạnh mẽ trong giáo dục, cho phép các hình thức hiểu biết mới và mở rộng sự tò mò thông qua các sáng kiến như LearnLM và Học tập có hướng dẫn trong Gemini. Chúng tôi đã đưa khả năng dịch thuật mạnh mẽ nhất của Gemini vào Google Dịch, cho phép các bản dịch thông minh hơn, tự nhiên hơn và chính xác hơn, đồng thời thử nghiệm khả năng dịch thuật tiếng nói mới.

Tìm hiểu thêm về cách chúng tôi sử dụng AI để hỗ trợ học tập:

• Đưa khả năng dịch thuật Gemini hiện đại vào Google Dịch (Tháng 12, 2025)
• Học tập có hướng dẫn trong Gemini: Từ câu trả lời đến sự hiểu biết (Tháng 8, 2025)
• AI sinh học mở rộng sự tò mò và hiểu biết với LearnLM (Tháng 5, 2025)

Ưu tiên trách nhiệm và an toàn

Chúng tôi kết hợp các đột phá nghiên cứu với công việc có tầm nhìn xa và chặt chẽ về trách nhiệm và an toàn. Khi các mô hình của chúng tôi trở nên có năng lực hơn, chúng tôi tiếp tục thúc đẩy và phát triển các công cụ, tài nguyên và khuôn khổ an toàn để dự đoán và giảm thiểu rủi ro. Gemini 3 đã thể hiện cách tiếp cận này trong hành động: nó là mô hình an toàn nhất của chúng tôi từ trước đến nay, và đã trải qua bộ đánh giá an toàn toàn diện nhất so với bất kỳ mô hình AI nào của Google từ trước đến nay. Và chúng tôi đang nhìn xa hơn, khám phá một con đường có trách nhiệm dẫn đến AGI, ưu tiên sự sẵn sàng, đánh giá rủi ro chủ động và hợp tác với cộng đồng AI rộng lớn hơn.

Tìm hiểu thêm về công việc trách nhiệm và an toàn của chúng tôi:

• Giờ đây bạn có thể xác minh video do AI Google tạo ra trong ứng dụng Gemini (Tháng 12, 2025)
• Cách chúng tôi đưa xác minh hình ảnh AI vào ứng dụng Gemini (Tháng 11, 2025)
• Củng cố Khuôn khổ An toàn Tiên phong của chúng tôi (Tháng 9, 2025)
• Đi theo con đường có trách nhiệm dẫn đến AGI (Tháng 4, 2025)
• Đánh giá các mối đe dọa an ninh mạng tiềm ẩn của AI tiên tiến (Tháng 4, 2025)

Dẫn đầu các hợp tác tiên phong với ngành công nghiệp, học viện và xã hội dân sự

Thúc đẩy ranh giới của AI một cách có trách nhiệm đòi hỏi sự hợp tác trên tất cả các bộ phận của xã hội. Trong năm 2025, chúng tôi đã làm việc với các phòng thí nghiệm AI hàng đầu để giúp hình thành Quỹ AI Tác tử và hỗ trợ các tiêu chuẩn mở để đảm bảo một tương lai có trách nhiệm và tương tác cho AI tác tử. Trong giáo dục, chúng tôi đã hợp tác với các khu học chánh như Miami Dade County và các nhóm giáo dục như Raspberry Pi để trang bị cho học sinh và giáo viên các kỹ năng AI. Quan hệ đối tác nghiên cứu của chúng tôi với các trường đại học như UC Berkeley, Yale, Đại học Chicago và nhiều trường khác đã đóng vai trò quan trọng đối với một số nghiên cứu tiên phong thú vị nhất trong năm nay, và chúng tôi đang làm việc với 17 phòng thí nghiệm quốc gia của Bộ Năng lượng Hoa Kỳ để chuyển đổi cách tiến hành nghiên cứu khoa học. Và chúng tôi đang làm việc với các nhà làm phim và những người có tầm nhìn sáng tạo khác để đặt các công cụ AI tốt nhất vào tay họ và khám phá cách kể chuyện trong kỷ nguyên AI.

Tìm hiểu thêm về công việc của chúng tôi về hợp tác tiên phong:

• Google DeepMind hỗ trợ Bộ Năng lượng Hoa Kỳ về Genesis: một sứ mệnh quốc gia để tăng tốc đổi mới và khám phá khoa học (Tháng 12, 2025)
• Thành lập Quỹ AI Tác tử (AAIF), được neo đậu bởi các đóng góp dự án mới bao gồm Giao thức Ngữ cảnh Mô hình (MCP), goose và AGENTS.md (Tháng 12, 2025)
• Công bố hỗ trợ Giao thức Ngữ cảnh Mô hình (MCP) cho các dịch vụ của Google (Tháng 12, 2025)
• Những cam kết mới nhất của chúng tôi về AI và học tập (Tháng 11, 2025)
• Đối tác để thúc đẩy tương lai sẵn sàng AI của Miami (Tháng 10, 2025)
• Buổi ra mắt AI trên màn ảnh: Phim ngắn “Sweetwater” khám phá các câu chuyện AI mới (Tháng 9, 2025)
• Hậu trường “ANCESTRA”: kết hợp Veo với làm phim live-action (Tháng 6, 2025)
• Huyền thoại âm nhạc Ấn Độ Shankar Mahadevan thử nghiệm với Music AI Sandbox như thế nào (Tháng 4, 2025)

Nhìn về phía trước

Khi chúng ta hướng tới năm 2026, chúng tôi mong muốn tiếp tục thúc đẩy ranh giới, một cách an toàn và có trách nhiệm, vì lợi ích của nhân loại.

Bao nhiêu phần trăm tài liệu khoa học được tạo ra bởi AI? Các nghiên cứu đầu tiên về quy mô dấu chân AI trong các tạp chí khoa học, kho lưu trữ bản thảo trước khi xuất bản và báo cáo đánh giá đồng nghiệp đưa ra nhiều câu trả lời khác nhau — và cho thấy một tình huống đang phát triển nhanh chóng mà khó có thể nắm bắt được.

doi: https://doi.org/10.1038/d41586-025-03504-8

Các tác nhân AI Co-Scientist và Robin có thể đẩy nhanh nghiên cứu

Hai tác nhân AI mới, Google Co-Scientist và FutureHouse Robin, hứa hẹn giúp các nhà nghiên cứu đẩy nhanh công việc khoa học. Thay vì thay thế các nhà khoa học, chúng được thiết kế như những cộng tác viên ảo. Bằng cách tạo ra và tinh chỉnh các giả thuyết, trong khi các nhà khoa học điều hướng quy trình và đưa ra phản hồi, Co-Scientist có thể xác định các kết hợp thuốc điều trị bệnh bạch cầu. Robin tự động hóa việc tìm kiếm tài liệu và lập kế hoạch thí nghiệm, giải thích dữ liệu sinh học và đề xuất các bước tiếp theo trong khi các nhà nghiên cứu thực hiện công việc trong phòng thí nghiệm. Bằng cách này, nhóm đã tìm ra một phương pháp điều trị đầy hứa hẹn cho bệnh thoái hóa điểm vàng.

Nghi ngờ về kế hoạch giảm thiểu biến đổi khí hậu dựa trên đá

Một chiến lược giảm thiểu biến đổi khí hậu có tên gọi "độ kiềm tăng cường" bao gồm việc rải các loại đá nghiền như silicat trên đất liền hoặc trong nước. Khi đá hòa tan, chúng giải phóng các khoáng chất giúp đại dương hấp thụ và giữ CO2. Nay, hai nhà nghiên cứu từ New Zealand và Mỹ đã báo cáo một điểm yếu: khi các khoáng chất di chuyển từ đất ra biển, chúng thường bị giữ lại trong các khoáng chất thứ cấp như đất sét, làm mất đi độ kiềm cần thiết để lưu trữ carbon và làm giảm hiệu quả của phương pháp này.

Mặt trăng Nereid của sao Hải Vương có thể không đến từ vành đai Kuiper

Các nhà thiên văn trước đây cho rằng sao Hải Vương đã bắt giữ mặt trăng Nereid từ vành đai Kuiper nhờ quỹ đạo vòng lặp bất thường của nó. Tuy nhiên, dữ liệu mới từ Kính viễn vọng Không gian James Webb cho thấy thành phần hóa học của Nereid không khớp với các vật thể đã biết trong vành đai. Nó có băng nước tinh thể và dấu hiệu quang phổ không giống bất kỳ mặt trăng dị thường nào khác từng được quan sát. Khi nhóm mô phỏng lịch sử của sao Hải Vương, họ phát hiện ra rằng việc sao Hải Vương bắt giữ mặt trăng Triton của nó có thể đã gây ra hỗn loạn hấp dẫn, đẩy Nereid vào quỹ đạo hiện tại của nó.

Những người đoạt Giải thưởng Đột phá năm 2026 đã được công bố vào thứ Bảy (ngày 18 tháng 4) khi thảm đỏ khai mạc tại gala thường niên ở Los Angeles, một buổi lễ được phát sóng toàn cầu thường được mệnh danh là "Oscars của Khoa học", nơi những người nổi tiếng và các nhà lãnh đạo công nghệ giao lưu với các nhà nghiên cứu để kỷ niệm những tiến bộ khoa học lớn.

Sáu giải thưởng chính — mỗi giải trị giá 3 triệu đô la — đã được trao cho các lĩnh vực khoa học sự sống, vật lý cơ bản và toán học, cùng với một giải đặc biệt cho thành tựu trọn đời. Các giải thưởng năm nay tôn vinh những đột phá từ liệu pháp gen và bệnh thoái hóa thần kinh đến vật lý hạt chính xác và toán học của các hệ thống phức tạp, theo một tuyên bố từ tổ chức phi lợi nhuận.

"Những người đoạt giải năm nay cho thấy khoa học vĩ đại có thể làm gì — làm sâu sắc hiểu biết của chúng ta về thế giới và dẫn đến những khám phá cải thiện hàng triệu cuộc sống," Mark Zuckerberg và Priscilla Chan, những người sáng lập tổ chức nghiên cứu phi lợi nhuận có tên Biohub, cho biết trong tuyên bố. "Chúng tôi tự hào ghi nhận công trình của họ."

Trong khoa học sự sống, Jean Bennett, Katherine A. High và Albert Maguire đã được ghi nhận vì phát triển liệu pháp gen đầu tiên được FDA phê duyệt cho một bệnh di truyền. Công trình của họ đã dẫn đến một phương pháp điều trị thoái hóa võng mạc giúp phục hồi thị lực chức năng, đánh dấu một bước ngoặt cho y học di truyền và giúp khởi đầu một làn sóng các liệu pháp tương tự đang được phát triển.

Một giải thưởng khoa học sự sống khác đã được trao cho Stuart H. Orkin và Swee Lay Thein vì đã khám phá ra cách cơ thể chuyển từ hemoglobin thai nhi sang hemoglobin trưởng thành. Bằng cách xác định một bộ điều hòa di truyền chính, công trình của họ đã mở ra các liệu pháp chỉnh sửa gen mới cho bệnh hồng cầu hình liềm và beta-thalassemia — những tình trạng ảnh hưởng đến hàng triệu người trên toàn thế giới — chứng minh cách sinh học cơ bản có thể chuyển thành các phương pháp điều trị biến đổi.

Giải thưởng Đột phá thứ ba trong Khoa học Sự sống tôn vinh Rosa Rademakers và Bryan Traynor, những người đã phát hiện ra rằng đột biến gen C9orf72 là nguyên nhân chính gây ra cả xơ cứng teo cơ một bên (ALS), còn gọi là bệnh Lou Gehrig, và chứng mất trí nhớ trán-thái dương (FTD), nguyên nhân hàng đầu thứ hai của chứng mất trí nhớ khởi phát sớm. Phát hiện này đã hợp nhất hai căn bệnh trước đây tách biệt và mở ra những hướng đi mới cho chẩn đoán và liệu pháp nhắm mục tiêu.

Trong toán học, Frank Merle được vinh danh vì những đột phá trong các phương trình tiến hóa phi tuyến, mô tả sóng và các hệ thống phức tạp như nhiễu loạn và plasma. Công trình của ông làm sáng tỏ cách các hệ thống này duy trì ổn định hoặc phát triển các điểm kỳ dị, thúc đẩy hiểu biết về các hiện tượng trải dài từ hàng không, động lực học chất lỏng đến vật lý thiên văn.

Giải thưởng Đột phá trong Vật lý Cơ bản tôn vinh sự hợp tác Muon g-2 tại CERN, Phòng thí nghiệm Quốc gia Brookhaven và Fermilab, cùng với hàng trăm nhà khoa học bao gồm David Hertzog, Chris Polly, Lee Roberts và William Morse. Công trình của họ đo lường mô men từ bất thường của muon — một họ hàng nặng, không ổn định của electron — với độ chính xác phi thường, thăm dò các vết nứt trong Mô hình Chuẩn có thể tiết lộ các hạt hoặc lực mới.

Giải thưởng Đột phá Đặc biệt trong Vật lý Cơ bản được trao cho David J. Gross vì một sự nghiệp với những đóng góp nền tảng, bao gồm giải thích cách lực hạt nhân mạnh hoạt động ở các thang năng lượng khác nhau và thúc đẩy lý thuyết dây — những bước quan trọng hướng tới một mô tả thống nhất về tự nhiên.

Cũng được công bố là Giải thưởng Biên giới Mới Vera Rubin lần đầu tiên, được trao cho Carolina Figueiredo, một nhà lý thuyết ở giai đoạn đầu sự nghiệp, người có công trình khám phá các kết nối hình học sâu sắc giữa các lý thuyết vật lý hạt dường như không liên quan. Nghiên cứu của cô cho thấy rằng hành vi của các hạt cơ bản có thể bị chi phối bởi các cấu trúc hình học cơ bản thay vì không-thời gian — một góc nhìn có thể giúp định hình lại cách các nhà vật lý mô hình hóa vũ trụ ở mức cơ bản nhất của nó.

Được đặt theo tên nhà thiên văn học tiên phong Vera Rubin, giải thưởng 50.000 đô la này làm nổi bật tài năng mới nổi tại thời điểm các đài quan sát mới — bao gồm Đài quan sát Vera C. Rubin, dự kiến sẽ bắt đầu hoạt động khoa học toàn diện trong năm nay — sẵn sàng thăm dò vật chất tối và cấu trúc quy mô lớn của vũ trụ với độ chi tiết chưa từng có.

Các giải thưởng khác đã được trao để ghi nhận tài năng mới nổi thông qua các giải thưởng New Horizons và New Frontiers. Trong vật lý, các giải thưởng này đã làm nổi bật những tiến bộ trong tìm kiếm vật chất tối, lý thuyết trường lượng tử và các phép đo ngày càng chính xác về sự giãn nở và cấu trúc của vũ trụ.

Cùng nhau, những người đoạt Giải thưởng Đột phá năm 2026 làm nổi bật bề rộng của khoa học hiện đại — từ việc viết lại cơ sở di truyền của bệnh tật đến kiểm tra giới hạn của vật lý hạt và mô hình hóa các môi trường vũ trụ khắc nghiệt — nhấn mạnh cách các khám phá cơ bản tiếp tục định hình cả công nghệ và hiểu biết của chúng ta về vũ trụ.

Có thể tìm thấy danh sách đầy đủ những người đoạt giải tại trang web với thông tin chi tiết bổ sung về những khám phá đột phá của họ.

Bảo Bình

22/05/2026

Trường đại học sẽ không chỉ có khoa, viện, trường, lớp nữa, mà phải có Giám đốc chuyển giao công nghệ, phải có quỹ, có vườn ươm, công ty holding để đầu tư vào những giai đoạn mà thị trường chưa sẵn sàng đầu tư...

Trong làn sóng thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển công nghệ hiện nay, các trường đại học Việt Nam đang đứng trước một vai trò hoàn toàn mới: không chỉ đào tạo nhân lực hay nghiên cứu khoa học, mà còn phải trở thành nơi sản sinh startup công nghệ, thúc đẩy thương mại hóa và kết nối vốn đầu tư.

Theo ông Phạm Tuấn Hiệp, Giám đốc đầu tư BK Holdings, Đại học Bách Khoa Hà Nội, để hình thành những doanh nghiệp công nghệ có khả năng vươn lên quy mô lớn, thậm chí trở thành “kỳ lân” trong tương lai, trường đại học sẽ không thể vận hành theo mô hình truyền thống. Thay vào đó, các trường buộc phải xây dựng cả một hệ sinh thái khởi nghiệp bên trong, bao gồm vườn ươm, quỹ thử nghiệm sản phẩm, văn phòng chuyển giao công nghệ, thậm chí cả công ty holding đầu tư cho startup.

TỪ “PHONG TRÀO KHỞI NGHIỆP” ĐẾN BÀI TOÁN THƯƠNG MẠI HÓA CÔNG NGHỆ

Những năm gần đây, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo đã trở thành một trong những chủ đề được thúc đẩy mạnh trong hệ thống giáo dục đại học. Tuy nhiên, theo ông Phạm Tuấn Hiệp, giai đoạn sắp tới sẽ khác rất nhiều so với thời kỳ trước.

Ông cho biết, trong giai đoạn đầu triển khai Đề án hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp theo Quyết định 1665/QĐ-TTg, mục tiêu lớn nhất là lan tỏa tinh thần khởi nghiệp trong trường học. Điều quan trọng khi đó là tạo cảm hứng cho sinh viên, giúp họ tiếp cận tư duy đổi mới sáng tạo và tinh thần dám khởi nghiệp. Quyết định 1665/QĐ-TTg phê duyệt Đề án “Hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp đến năm 2025”. Nội dung đề án tập trung thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp, trang bị kiến thức và kỹ năng khởi nghiệp cho học sinh, sinh viên, đồng thời tạo môi trường thuận lợi để hiện thực hóa ý tưởng và dự án khởi nghiệp.

Tuy nhiên, theo ông Phạm Tuấn Hiệp, từ năm 2025 trở đi, đặc biệt dưới tác động của Nghị quyết số 57-NQ/TW, trọng tâm đang dịch chuyển mạnh sang hiệu quả thực tế và khả năng hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong trường đại học.

“Giai đoạn trước có điểm nhấn là lan tỏa nhanh, lan tỏa rộng tinh thần khởi nghiệp cho thầy và trò. Nhưng đến giai đoạn hai thì sẽ không chỉ dừng ở tinh thần khởi nghiệp nữa. Các trường đại học phải định hình hệ sinh thái khởi nghiệp, phải kết nối với nhà đầu tư, với doanh nghiệp, phải có kết quả bán hàng và gọi vốn”, ông Hiệp nói.

Theo ông, đây là sự thay đổi mang tính bản chất. Nếu trước đây nhiều hoạt động khởi nghiệp trong trường đại học chủ yếu dừng ở các cuộc thi ý tưởng hay dự án mô phỏng, thì nay yêu cầu đã chuyển sang việc tạo ra startup thực sự, có khả năng thương mại hóa sản phẩm và tham gia thị trường.

Công nghệ phát triển nhanh, đặc biệt là AI, bán dẫn hay deeptech, nên vai trò của đại học càng trở nên quan trọng. Đây là nơi tập trung nguồn lực nghiên cứu, nhân lực chất lượng cao và các ý tưởng công nghệ mới. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất của các trường đại học chính là thiếu năng lực đưa kết quả nghiên cứu ra thị trường.

Ông Hiệp cho rằng đây cũng là điểm yếu phổ biến của nhiều startup công nghệ Việt Nam hiện nay.

“Các doanh nghiệp công nghệ có điểm sở trường là đam mê sáng tạo về công nghệ. Nhưng chính sự đam mê đó nhiều khi lại trở thành rào cản, khiến họ tập trung quá nhiều vào công nghệ, quá nhiều vào sản phẩm”, ông nhận định.

Theo ông, nhiều nhà sáng lập giỏi kỹ thuật nhưng thiếu kỹ năng quản trị tài chính, thiếu hiểu biết về thị trường và năng lực gọi vốn. Trong khi đó, để startup phát triển thành doanh nghiệp lớn, công nghệ thôi là chưa đủ.

“Đam mê công nghệ là chưa đủ, còn cần phải thấu hiểu thị trường và thấu hiểu cả nhà đầu tư”, ông nhấn mạnh.

ĐẠI HỌC KHỞI NGHIỆP SẼ PHẢI CÓ TTO, POC FUND VÀ CẢ CÔNG TY HOLDING

Ông Phạm Tuấn Hiệp cho rằng yêu cầu mới đang đặt ra cho đại học Việt Nam, phải chuyển từ mô hình đào tạo – nghiên cứu truyền thống sang mô hình “đại học đổi mới sáng tạo” và xa hơn là “đại học khởi nghiệp”.

Tuy nhiên, đây là hành trình không hề dễ dàng.

“Đào tạo đã khó, nghiên cứu đã khó. Bây giờ lại phải đưa con người được đào tạo và kết quả nghiên cứu đó vào thương mại hóa, hình thành nên những nhà khởi nghiệp tương lai, thì đó luôn là yêu cầu khó”, ông nói.

Theo ông, ngay cả tại các nước phát triển, chỉ một tỷ lệ nhỏ trường đại học có thể trở thành đại học nghiên cứu mạnh, và còn ít hơn nữa có thể trở thành đại học khởi nghiệp thực thụ.

Với Việt Nam, thách thức càng lớn khi phần lớn trường đại học vẫn quen với mô hình vận hành truyền thống, thiếu nguồn lực và thiếu kinh nghiệm thương mại hóa công nghệ. Dù vậy, ông Hiệp cho rằng Việt Nam đã bắt đầu xuất hiện những mô hình thử nghiệm đầu tiên.

Để tạo ra hệ sinh thái khởi nghiệp thực sự trong trường đại học, theo ông, cần xuất hiện những cấu phần hoàn toàn mới mà trước đây gần như chưa tồn tại trong hệ thống giáo dục.

“Trong thời gian tới, trường đại học sẽ không chỉ có khoa, viện, trường, lớp nữa, mà phải có TTO, phải có POC Fund, phải có vườn ươm, phải có công ty holding để đầu tư vào những giai đoạn mà thị trường chưa sẵn sàng đầu tư”, ông Hiệp cho biết.

Trong đó, TTO (Technology Transfer Office) đóng vai trò chuyển giao công nghệ, kết nối nghiên cứu với doanh nghiệp. POC Fund là quỹ hỗ trợ thử nghiệm sản phẩm và mô hình kinh doanh, giúp startup vượt qua giai đoạn sơ khai trước khi có thể tiếp cận vốn thị trường.

Đặc biệt, mô hình công ty holding trong trường đại học được xem là bước đi rất mới tại Việt Nam. Theo cách tiếp cận này, trường đại học không chỉ đào tạo hay hỗ trợ kỹ thuật, mà còn có thể trực tiếp đầu tư vào startup công nghệ phát sinh từ hoạt động nghiên cứu của mình.

Điều này đặc biệt quan trọng với các startup deeptech – lĩnh vực thường cần vốn lớn, thời gian phát triển dài và mức độ rủi ro cao, khiến nhiều nhà đầu tư thị trường chưa sẵn sàng tham gia từ sớm.

Theo ông Hiệp, muốn xây dựng các doanh nghiệp công nghệ có khả năng cạnh tranh toàn cầu, Việt Nam bắt buộc phải phát triển đầy đủ hệ sinh thái hỗ trợ đổi mới sáng tạo ngay từ trong trường đại học.

“Đây là bài toán xây dựng hệ sinh thái, nên sẽ không có một công thức duy nhất hay một con đường duy nhất để giải”, ông nói.

Tuy nhiên, ông cũng cho rằng nếu không hình thành được những cấu trúc hỗ trợ như quỹ đầu tư, trung tâm chuyển giao công nghệ hay mô hình holding trong đại học, rất khó để Việt Nam tạo ra các startup công nghệ đủ sức tăng trưởng lớn trong tương lai.

Công ty Trách nhiệm hữu hạn phần mềm 2NF (gọi tắt là 2NF Software) thành lập năm 2012. Lĩnh vực hoạt động chính là cung cấp giải pháp công nghệ thông tin và sản phẩm phần mềm cho nhiều doanh nghiệp tại Việt Nam, Nhật Bản, Hàn Quốc và Australia. Sau hơn 10 năm hoạt động, từ hai nhà sáng lập ban đầu, 2NF Software đã mở rộng quy mô lên hơn 100 nhân sự, cho thấy nỗ lực thích ứng và nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh thị trường ngày càng khắt khe.

Doanh nghiệp công nghệ tăng tốc hội nhập nhưng thiếu nền tảng công nghệ lõi

Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, ông Đặng Minh Tuấn - Chủ tịch kiêm Giám đốc công nghệ 2NF Software (phường Cầu Giấy, Hà Nội) cho rằng, năng lực đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp công nghệ Việt Nam đang có những chuyển biến tích cực. Đặc biệt, trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu, doanh nghiệp nhỏ và vừa đã thích ứng nhanh và ngày càng trở nên nhạy bén.

Trong lĩnh vực phần mềm, doanh nghiệp Việt Nam không chỉ phục vụ thị trường trong nước mà còn tham gia phát triển sản phẩm cho nhiều thị trường quốc tế, trải rộng từ châu Á đến châu Âu, Mỹ. Tuy nhiên, để nâng cao năng lực cạnh tranh, doanh nghiệp cần tiếp tục đẩy mạnh đầu tư vào công nghệ lõi, đồng thời nâng cao năng lực sáng tạo mang tính dẫn dắt, thay vì dựa vào lợi thế chi phí và tốc độ triển khai.

Ông Tuấn đánh giá cao các chính sách hỗ trợ đào tạo, tập huấn nâng cao chất lượng đội ngũ tư vấn viên trên địa bàn Thành phố; hỗ trợ tư vấn chuyên sâu; hỗ trợ hình thành doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo theo Nghị quyết 16/2025/NQ-HĐND của Hội đồng nhân dân Thành phố Hà Nội quy định nội dung chi và mức chi đặc thù hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2026-2030. Các chính sách trọng tâm này thể hiện rõ vai trò đồng hành của chính quyền đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, đặc biệt trong bối cảnh khởi nghiệp còn nhiều hạn chế về nguồn lực và kinh nghiệm.

Việt Nam hướng tới phát triển 'doanh nghiệp một người' trong nền kinh tế số

Minh Long - Thứ Sáu, 01/05/2026

Mô hình “doanh nghiệp một người” được xác định là hướng đi mới trong chiến lược khởi nghiệp sáng tạo, tận dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo để đơn giản hóa hoạt động kinh doanh.

Tại buổi họp báo thường kỳ của Bộ Khoa học và Công nghệ cuối tháng 4, đại diện Cục Khởi nghiệp và doanh nghiệp công nghệ cung cấp thông tin liên quan đến định hướng phát triển mô hình “doanh nghiệp một người” trong khuôn khổ Nghị quyết số 86/NQ-CP về Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo.

Theo đó, mô hình “doanh nghiệp một người” được hiểu là doanh nghiệp do một cá nhân sở hữu và vận hành, dựa trên các công cụ số, trợ lý ảo và trí tuệ nhân tạo để triển khai hoạt động kinh doanh và cung cấp dịch vụ.

So với mô hình truyền thống cần tối thiểu khoảng 5 người, gồm lãnh đạo, kế toán và các bộ phận chức năng, mô hình này cho phép tinh giản bộ máy và tăng tính linh hoạt.

Ông Phạm Đức Nghiệm, Phó cục trưởng Cục Khởi nghiệp và doanh nghiệp công nghệ, cho biết việc tạo điều kiện để mỗi cá nhân có thể khởi nghiệp thông qua nền tảng công nghệ số là cách mở rộng cơ hội tham gia kinh doanh trong xã hội. Mô hình này cũng góp phần hình thành môi trường kinh doanh linh hoạt hơn, phù hợp với xu hướng chuyển đổi số.

Theo đại diện Cục Khởi nghiệp và doanh nghiệp công nghệ, mục tiêu ngắn hạn là hướng tới hình thành khoảng 1 triệu doanh nghiệp một người vào năm 2030. Tầm nhìn đến năm 2045, số lượng này có thể đạt khoảng 10 triệu doanh nghiệp một người.

Bên cạnh đó, chiến lược khởi nghiệp sáng tạo còn đặt ra các mục tiêu như phát triển 5 triệu chủ thể kinh doanh, 10.000 doanh nghiệp khởi nghiệp và 45 hệ thống kết nối vào năm 2030. Đồng thời, Việt Nam được kỳ vọng thu hút khoảng 1,5 tỷ USD, tương đương khoảng 36.000 tỷ đồng, vốn đầu tư mạo hiểm cho hoạt động khởi nghiệp.

Ở góc độ kinh tế, đại diện cơ quan chuyên môn cho biết, khi đạt tỷ lệ khoảng 30 người dân có một doanh nghiệp, nền kinh tế có thể đảm bảo việc làm và duy trì tính năng động. Trong khi đó, nếu tỷ lệ trên 60 người dân mới có một doanh nghiệp, nguy cơ thiếu việc làm có thể xuất hiện. Hiện nay, Việt Nam đang ở mức khoảng hơn 100 người dân có một doanh nghiệp.

Cũng theo thông tin từ Cục Khởi nghiệp và doanh nghiệp công nghệ, việc phát triển doanh nghiệp một người được xem là giải pháp góp phần mở rộng lực lượng doanh nghiệp, từ đó hỗ trợ giải quyết vấn đề việc làm và tạo thêm động lực tăng trưởng kinh tế.

Để thực hiện mục tiêu này, cơ quan chức năng đề xuất nhiều giải pháp như đơn giản hóa các quy định liên quan đến thuế và báo cáo tài chính, tạo điều kiện thuận lợi cho cá nhân vận hành doanh nghiệp. Đồng thời, các nền tảng số cung cấp dịch vụ kế toán, thuế, quản trị tài chính và nhân sự sẽ được phát triển nhằm hỗ trợ hoạt động kinh doanh.

Ngoài ra, việc xây dựng mạng lưới vườn ươm theo chuyên ngành, phát triển tối thiểu 300 không gian khởi nghiệp, cũng như nghiên cứu hình thành sàn giao dịch chứng khoán dành cho doanh nghiệp khởi nghiệp được đưa ra như các giải pháp hỗ trợ. Cơ chế chứng khoán hóa tài sản trí tuệ cũng được đề xuất nhằm giúp cá nhân có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để góp vốn hoặc tiếp cận nguồn tài chính.

Cục Khởi nghiệp và doanh nghiệp công nghệ cho biết, hiện nay tại Việt Nam đã có nhiều cá nhân như nhà tư vấn, kiến trúc sư hoạt động độc lập theo hình thức tương tự doanh nghiệp một người. Việc hoàn thiện khung pháp lý sẽ giúp các hoạt động này được thực hiện minh bạch hơn.

Liên quan đến Nghị quyết số 86/NQ-CP, đại diện cơ quan chuyên môn cho biết văn bản này không đặt mục tiêu cụ thể về số lượng doanh nghiệp một người. Tuy nhiên, Bộ Khoa học và Công nghệ xác định đây là một hướng cần tập trung nhằm thúc đẩy kinh tế số và mở rộng hoạt động khởi nghiệp.

Theo dự thảo của UBND TP Hải Phòng, 3 nhóm doanh nghiệp được hưởng chính sách gồm: Doanh nghiệp được cấp Giấy chứng nhận doanh nghiệp công nghệ cao theo quy định của pháp luật công nghệ cao và thuộc loại hình kinh tế tư nhân theo quy định của pháp luật về thống kê; Doanh nghiệp nhỏ và vừa theo quy định của Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa và các văn bản hướng dẫn; Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo được công nhận theo quy định của Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo và các văn bản hướng dẫn.

Ngay trong năm đầu tiên tổ chức, cuộc thi đã thu hút 11 dự án, ý tưởng khởi nghiệp tham gia theo hình thức nhóm. Dù quy mô còn mới, nhưng các dự án cho thấy sự đầu tư nghiêm túc của sinh viên trong nghiên cứu thị trường, xây dựng mô hình kinh doanh, lập kế hoạch tài chính và hoàn thiện kỹ năng thuyết trình. Đặc biệt, dưới sự đồng hành của đội ngũ giảng viên Khoa Kinh tế, nhiều nhóm đã từng bước tiếp cận tư duy quản trị hiện đại và khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn.

Điểm đáng chú ý của cuộc thi năm nay là các ý tưởng đều bám sát nhu cầu đời sống và xu hướng phát triển bền vững. Từ mô hình cà phê học tập “Chốn Deadline”, dịch vụ đồ ăn sáng “Take Away”, kinh doanh đồ thể thao đến các dự án mang màu sắc môi trường như dịch vụ thu gom pin – rác điện tử, máy gom rác tự động hay hệ thống xử lý chất thải công nghiệp… tất cả cho thấy tư duy khởi nghiệp của sinh viên ngày càng gắn với trách nhiệm xã hội và kinh tế xanh.

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI), nền tảng số và thương mại điện tử đang làm thay đổi sâu sắc cách thức sản xuất - kinh doanh, mô hình “doanh nghiệp một người” được kỳ vọng sẽ mở ra một lực lượng doanh nhân số mới, góp phần giải bài toán việc làm, mở rộng khu vực kinh tế chính thức, thúc đẩy đổi mới sáng tạo từ mỗi cá nhân.

Khi mỗi cá nhân có thể trở thành một “doanh nghiệp”

Theo Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo, đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu có 5 triệu chủ thể kinh doanh, khoảng 1 triệu “doanh nghiệp một người”, 10.000 startup và đưa Việt Nam vào nhóm 40 quốc gia dẫn đầu về chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII). Đến năm 2045, mục tiêu tiếp tục được nâng lên với tầm nhìn hình thành một “quốc gia doanh nhân số”.

Điểm đặc biệt của chiến lược lần này là tư duy “toàn dân khởi nghiệp sáng tạo”. Thay vì chỉ tập trung vào các startup công nghệ quy mô lớn, Chính phủ nhấn mạnh tinh thần “ai cũng có thể khởi nghiệp” trên nền tảng công nghệ số, công nghệ mới và sự sáng tạo trong mọi lĩnh vực.

Trong bức tranh đó, mô hình “doanh nghiệp một người” được xem là một trong những nhiệm vụ, giải pháp đột phá. Theo ông Phạm Đức Nghiệm, Phó Cục trưởng Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ (Bộ Khoa học và Công nghệ), “doanh nghiệp một người” là mô hình trong đó một cá nhân có thể vận hành toàn bộ hoạt động của doanh nghiệp nhờ công nghệ số, nền tảng trực tuyến và trí tuệ nhân tạo.

Tiến sĩ vật lý 28 tuổi rời đại học top 10 đến Trung Quốc sau đột phá về siêu dẫn

TRUNG QUỐC - Nhà vật lý Stephen Lin Er Chow, người nổi tiếng với việc tạo ra vật liệu oxide siêu dẫn không chứa đồng, đã rời Đại học Quốc gia Singapore (NUS) để gia nhập Đại học Chiết Giang (Trung Quốc) với vai trò trưởng nhóm nghiên cứu chính.

Ngày 13/5, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì cuộc họp về tình hình xây dựng Nghị quyết của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu.

Đề xuất nhiều nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm

Theo Chương trình làm việc của Bộ Chính trị, Ban Bí thư năm 2026 và chương trình công tác của Đảng ủy Chính phủ, Đảng ủy Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì xây dựng, trình đề án Nghị quyết về bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu. Nghị quyết mới sẽ thay thế Nghị quyết số 24-NQ/TW ngày 3/6/2013 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XI về chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, tăng cường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường.

Phát biểu kết luận buổi làm việc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, phải đặt phát triển y học cổ truyền trong tổng thể chiến lược phát triển đất nước trong giai đoạn mới; phát triển hệ sinh thái y học cổ truyền quốc gia, nhìn nhận y học cổ truyền trong mối liên hệ với chiến lược phát triển kinh tế sức khỏe và sức mạnh mềm của quốc gia; cần nghiên cứu xây dựng mở rộng một số mô hình thí điểm trung tâm chăm sóc sức khỏe, khu dinh dưỡng, khu dưỡng sinh, làng dược liệu, vùng phát triển dược liệu gắn với giảm nghèo bền vững và du lịch sinh thái...

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ, chìa khóa để đưa y học cổ truyền về gần dân chính là việc tích hợp các dịch vụ kỹ thuật, bài thuốc cổ truyền chính thống vào các danh mục chi trả toàn diện cho bảo hiểm y tế quốc gia. Khi người dân được bảo hiểm chi trả một cách công bằng, họ sẽ chủ động lựa chọn y học cổ truyền ngay từ cơ sở.

Sự kiện có sự tham gia của các cơ quan trung ương, địa phương, tổ chức quốc tế, các viện nghiên cứu, doanh nghiệp, tổ chức xã hội và cộng đồng địa phương.

Với chủ đề “Hành động của địa phương cho hiệu quả toàn cầu”, Ngày quốc tế đa dạng sinh học năm 2026 nhấn mạnh thông điệp xuyên suốt các mục tiêu toàn cầu về bảo tồn thiên nhiên và sử dụng bền vững đa dạng sinh học chỉ có thể được hiện thực hóa thông qua những hành động cụ thể, có nguồn lực và có khả năng đo lường tại từng địa phương, từng hệ sinh thái và từng cộng đồng.

Chủ đề năm nay có ý nghĩa đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh triển khai Chiến lược quốc gia về đa dạng sinh học đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, đồng thời thúc đẩy thực hiện Khung Đa dạng sinh học toàn cầu Kunming-Montreal (GBF) trong khuôn khổ Công ước về Đa dạng sinh học.

Đây là giai đoạn quan trọng nhằm chuyển hóa các cam kết quốc tế thành hành động thực tiễn, lồng ghép đa dạng sinh học vào các ngành kinh tế, quy hoạch phát triển và đời sống xã hội.

Phát biểu tại buổi lễ, Thứ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Quốc Trị khẳng định: “Việt Nam tiếp tục thể hiện vai trò là thành viên tích cực và có trách nhiệm trong thực hiện Công ước đa dạng sinh học và Khung đa dạng sinh học toàn cầu Kunming-Montreal. Việt Nam đang từng bước nội luật hóa và cụ thể hóa các mục tiêu toàn cầu vào chiến lược, quy hoạch, kế hoạch và chương trình phát triển quốc gia, với quan điểm xuyên suốt là bảo tồn thiên nhiên phải trở thành nền tảng cho phát triển bền vững, tăng trưởng xanh và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân”.

Thứ Năm, 17:10, 21/05/2026

Đại hội đồng Liên hợp quốc đã thông qua nghị quyết ủng hộ phán quyết mang tính bước ngoặt của Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ), trong đó khẳng định các quốc gia có nghĩa vụ pháp lý trong việc ngăn chặn cuộc khủng hoảng khí hậu trở nên nghiêm trọng hơn.

Trong cuộc bỏ phiếu ngày 20/5, có 141 quốc gia thành viên Liên hợp quốc bỏ phiếu thuận, 8 nước phản đối và 28 nước bỏ phiếu trắng.

Phán quyết của ICJ trước đó nhận định biến đổi khí hậu là “mối đe dọa mang tính sống còn” đối với nhân loại, đồng thời nhấn mạnh các quốc gia phải có trách nhiệm hành động để bảo vệ môi trường và các thế hệ tương lai.

Thế giới có thể đang tiến vào một trong những giai đoạn khí hậu nguy hiểm nhất lịch sử hiện đại, với sự xuất hiện ngày càng thường xuyên hơn của các hiện tượng cực đoan trên toàn cầu. Hành động khẩn cấp đã trở thành đòi hỏi cấp thiết với thế giới.

Trong bối cảnh khí hậu toàn cầu ngày càng nóng lên, nhiều quốc gia tìm cách giảm phát thải và thực hiện các giải pháp hấp thụ khí nhà kính, hệ sinh thái carbon xanh dương được đề cập nhiều hơn như một phần của chiến lược khí hậu nhờ khả năng lưu giữ carbon khổng lồ cũng như nhiều lợi ích khác mà các hệ sinh thái này mang lại.

Việc này được thể hiện thông qua Đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) để thực hiện cam kết của quốc gia trong Thỏa thuận Paris. NDC là văn bản nêu mục tiêu và giải pháp giảm phát thải, thích ứng khí hậu của từng nước. Tính đến cuối tháng 9/2023, có 168 NDC, đại diện cho 195 bên tham gia Thỏa thuận Paris, được nộp lên Ban Thư ký Công ước khung Liên Hợp Quốc về Biến đổi khí hậu (UNFCCC). Trong 148 NDC mới hoặc cập nhật được Cơ quan Môi trường Đức (UBA) phân tích, 97 NDC có đề cập đến carbon xanh dương hoặc các hệ sinh thái như rừng ngập mặn, cỏ biển và bãi triều.

Trong đó, khoảng 62 NDC đưa carbon xanh dương vào mục tiêu giảm phát thải, hoặc kết hợp đồng thời giảm phát thải và thích ứng. Bên cạnh NDC, một số nước cũng bắt đầu lồng ghép carbon xanh dương vào mục tiêu Net Zero, kế hoạch thích ứng khí hậu, chiến lược bảo tồn đa dạng sinh học và quy hoạch không gian biển. Đây là cơ sở để các hệ sinh thái carbon xanh dương được ghi nhận rõ hơn trong chính sách, đồng thời mở đường cho tiếp cận tài chính khí hậu và đầu tư quốc tế trong việc bảo vệ và phát triển các hệ sinh thái này.

Chính sách từ Indonesia và Philippines

Trong khu vực Đông Nam Á, Indonesia là một trong những quốc gia đi sớm trong xây dựng chính sách carbon xanh dương cấp quốc gia. Quốc đảo này hiện có khoảng 3,45 triệu ha rừng ngập mặn và khoảng 660.000 ha thảm cỏ biển.

Tháng 2, Indonesia công bố Kế hoạch Hành động quốc gia về bảo vệ và quản lý hệ sinh thái carbon xanh dương giai đoạn 2025-2030, gọi tắt là RENAKSI. Kế hoạch này tập trung vào bảo vệ, phục hồi và quản lý bền vững rừng ngập mặn và thảm cỏ biển. Văn kiện cũng xác định 21 nhóm hành động ưu tiên, từ điều tra cơ bản, lập bản đồ, hoàn thiện khung pháp lý đến huy động tài chính khí hậu.

Điểm đáng chú ý trong cách tiếp cận của Indonesia là việc xây dựng và triển khai các hành động về carbon xanh dương theo khuôn khổ chương trình quốc gia. Carbon xanh dương không chỉ được xem là các dự án bảo tồn riêng lẻ, mà được đưa vào một kế hoạch có sự phối hợp của bộ, ngành, địa phương, viện nghiên cứu và các đối tác phát triển.

Philippines cũng đang thúc đẩy xây dựng định hướng và cơ chế quốc gia về carbon xanh dương. Ngày 26/3, Lộ trình Hành động quốc gia về carbon xanh dương (NBCAP) của Philippines được bàn giao cho Bộ Tài nguyên và Môi trường nước này tại Hội nghị Rừng ngập mặn Philippines 2026.

Lộ trình này tập trung vào bốn nhóm nội dung: khoa học - công nghệ - đổi mới; chính sách và quản trị; truyền thông cộng đồng; tài chính và sinh kế bền vững. Các hệ sinh thái được đề cập gồm rừng ngập mặn, thảm cỏ biển và bãi triều.

Một điểm nhấn của Philippines là phát triển "Tiêu chuẩn định lượng carbon xanh dương quốc gia". Đây là nền tảng kỹ thuật để thống nhất cách đo đạc, đánh giá trữ lượng carbon trong hệ sinh thái ven biển, trước khi tiến xa hơn tới các cơ chế đăng ký và thị trường carbon tự nguyện.

Bài học kinh nghiệm từ Indonesia và Philippines cho thấy một điểm chung: muốn phát triển carbon xanh dương, các nước phải bắt đầu từ xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu, chuẩn hóa phương pháp đo đạc, hoàn thiện khung pháp lý và thiết lập các cơ chế tài chính minh bạch. Nếu thiếu các nền tảng này, tiềm năng carbon xanh khó chuyển thành dự án thực chất có khả năng thu hút đầu tư.

Chiến lược của Việt Nam

Việt Nam có đường bờ biển dài hơn 3.200 km và nhiều hệ sinh thái ven biển đa dạng. Trong những năm gần đây, Việt Nam đã cập nhật NDC, cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 và triển khai Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển đến năm 2030, tầm nhìn 2045. NDC cập nhật năm 2022 cũng nhắc đến các mô hình thích ứng dựa vào thiên nhiên, hệ sinh thái ven biển và cộng đồng.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, carbon xanh dương có thể đóng góp giảm khoảng 3 triệu tấn CO₂ trong mục tiêu NDC sắp tới của Việt Nam đến năm 2035. Tuy nhiên, đây là tính toán ban đầu. Các đánh giá hiện mới chủ yếu tính sơ bộ tiềm năng của rừng ngập mặn; bãi triều và thảm cỏ biển vẫn cần thêm nghiên cứu, kiểm kê.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã phối hợp với các đối tác trong nước và quốc tế thúc đẩy Chương trình Đối tác Hành động carbon xanh dương tại Việt Nam (NBCAP Việt Nam). Đây là nền tảng kết nối tri thức, tài chính và đổi mới để bảo tồn, phục hồi các hệ sinh thái carbon xanh dương. Song song đó, Việt Nam đang hoàn thiện cơ sở pháp lý liên quan đến quản lý hệ sinh thái carbon xanh dương như: Luật Bảo vệ môi trường 2020, Luật Lâm nghiệp 2017, Luật Đa dạng sinh học 2008... Về thị trường carbon trong nước, Nghị định 29/2026/NĐ-CP về sàn giao dịch carbon, hiệu lực từ ngày 19/1/2026, quy định các hoạt động đăng ký, cấp mã, chuyển quyền sở hữu, lưu ký, giao dịch và thanh toán đối với hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon. Trong tương lai, tín chỉ từ các dự án carbon xanh dương có thể tham gia thị trường nếu đáp ứng điều kiện đo đạc, thẩm định, công nhận và giao dịch theo quy định.

Từ chính sách đến thực thi

Carbon xanh dương đang dần chuyển từ khái niệm nghiên cứu sang nội dung chính sách. Tuy nhiên, đây không phải giải pháp có thể triển khai chỉ bằng khẩu hiệu. Mỗi dự án cần dữ liệu rõ ràng, phương pháp đo đạc thống nhất, cơ chế giám sát minh bạch và phương án chia sẻ lợi ích với cộng đồng địa phương.

Bài học từ các nước trong khu vực cho thấy, chính sách carbon xanh dương thường bắt đầu bằng ba việc: xây dựng cơ sở dữ liệu và lập bản đồ các hệ sinh thái, xây dựng tiêu chuẩn đo đạc và thiết kế cơ chế tài chính phù hợp.

Giá trị của các hệ sinh thái carbon xanh dương không chỉ nằm ở lượng carbon được lưu giữ. Rừng ngập mặn, thảm cỏ biển và bãi triều còn giúp bảo vệ bờ biển, duy trì nguồn lợi thủy sản và hỗ trợ sinh kế cho cộng đồng ven biển. Vì vậy, các dự án carbon xanh dương nên được thiết kế theo hướng đa mục tiêu về khí hậu, sinh thái và phát triển kinh tế địa phương.

Văn Hà

Có thể nói, cách tiếp cận này phản ánh đúng quy luật của kỷ nguyên số. Trong khi các nguy cơ tấn công mạng, gián điệp mạng, thao túng dữ liệu, phá hoại hạ tầng số ngày càng mang tính hệ thống và xuyên biên giới thì năng lực bảo vệ bền vững không thể chỉ dựa vào mua sắm giải pháp rời rạc hoặc phụ thuộc hoàn toàn vào công nghệ nhập khẩu, thay vào đó phải xây dựng được hệ sinh thái công nghiệp, khoa học công nghệ, thị trường, tiêu chuẩn trong nước để chủ động “tự phòng vệ, tự phục hồi và tự nâng cấp” trước thách thức mới.

Quan điểm này được cụ thể hóa bằng một nhóm cơ chế ưu đãi, hỗ trợ và đầu tư đồng bộ nhằm thúc đẩy nghiên cứu, phát triển, thử nghiệm và ứng dụng khoa học công nghệ trong an ninh mạng, hình thành động lực dài hạn cho thị trường và cho đổi mới sáng tạo.

Luật An ninh mạng đã xác lập công nghiệp an ninh mạng là ngành, nghề đặc biệt ưu đãi đầu tư, tạo nền tảng hình thành chuỗi giá trị nội địa. Điều 37 quy định hoạt động đầu tư, kinh doanh sản phẩm, dịch vụ an ninh mạng và xây dựng hạ tầng kỹ thuật bảo vệ an ninh mạng thuộc danh mục ngành, nghề đặc biệt ưu đãi đầu tư.

Với cơ sở pháp lý này, Nhà nước có cơ sở áp dụng gói chính sách ưu đãi cao về thuế, đất đai, thủ tục để thu hút đầu tư vào các cấu phần cốt lõi của ngành: Sản phẩm bảo mật, dịch vụ giám sát-ứng cứu, nền tảng quản trị rủi ro, mật mã, công nghệ phát hiện tấn công, cũng như hạ tầng kỹ thuật bảo vệ cho hệ thống thông tin trọng yếu.

Thêm chuyên mục, tăng trải nghiệm với Tuổi Trẻ Sao

Từ ngày 1-1-2023, Tuổi Trẻ Online giới thiệu Tuổi Trẻ Sao - phiên bản đặc biệt dành riêng cho các thành viên với nhiều chuyên mục và trải nghiệm thú vị, bao gồm: Tư vấn pháp luật, Hỏi chuyện sức khỏe; Xem nhật báo sắc nét trên mạng (E-paper), Tuổi Trẻ Live (trực tiếp các sự kiện thời sự nóng bỏng, hấp dẫn).

Tuổi Trẻ Sao được thiết kế thông thoáng với tất cả các trang, chuyên mục và video đều không có quảng cáo hiển thị, không làm ngắt quãng sự tập trung của bạn đọc.

Bằng cách đóng góp Sao, thành viên Tuổi Trẻ Sao có thể tham gia các hoạt động và tương tác trên nền tảng Tuổi Trẻ Online như tặng Sao cho tác giả và các bài viết yêu thích, đổi quà lưu niệm trong chương trình, đăng ký quảng cáo, mua sắm trực tuyến.

Báo Tuổi Trẻ phát triển Tuổi Trẻ Sao nhằm từng bước nâng cao chất lượng nội dung, tăng khả năng kết nối, tương tác và thực hiện các nội dung mới theo nhu cầu của số đông công chúng.

Chúng tôi hy vọng Tuổi Trẻ Sao sẽ góp phần chăm sóc, phục vụ và mang lại những trải nghiệm mới mẻ, tích cực hơn cho cộng đồng độc giả của Tuổi Trẻ Online.

TTO

Giới an ninh mạng đang cảnh báo về một trong những cuộc tấn công chuỗi cung ứng (supply chain) nghiêm trọng nhất từ đầu năm 2026 khi hàng trăm gói mã nguồn mở phổ biến trên GitHub, npm và nhiều hệ sinh thái lập trình bị cài mã độc.

Theo các chuyên gia bảo mật, hacker đã chiếm quyền kiểm soát tài khoản developer, phát tán hàng trăm phiên bản package độc hại nhằm đánh cắp token GitHub, khóa SSH, thông tin cloud và dữ liệu CI/CD. Sự cố không chỉ gây lo ngại cho ngành công nghệ, mà còn có thể trở thành mối đe dọa cực lớn với toàn bộ hệ sinh thái crypto và DeFi.

Hacker chiếm quyền package mã nguồn mở để phát tán malware

Theo thông tin được Fiahub ghi nhận, các hacker đã xâm nhập và phát tán hơn 630 phiên bản độc hại trên khoảng 317 package mã nguồn mở chỉ trong khoảng 20 phút sau khi kiểm soát được tài khoản của một developer. Mục tiêu chính của chiến dịch là đánh cắp credential, token truy cập và tiếp tục lây lan malware sang các hệ thống khác.

Một số package bị ảnh hưởng thuộc các thư viện phổ biến trong cộng đồng JavaScript và AI, bao gồm cả Antv – thư viện do Alibaba phát triển. Trong nhiều trường hợp, hacker còn đẩy các bản cập nhật chứa mã độc trực tiếp lên GitHub nhằm tăng tốc độ phát tán.

Trong khi đó, The Hacker News cho biết một chiến dịch khác cũng đã nhắm vào GitHub Actions phổ biến mang tên “actions-cool/issues-helper”. Hacker đã sửa toàn bộ tag hiện có để trỏ về commit giả mạo chứa mã độc nhằm đánh cắp credential CI/CD và dữ liệu nhạy cảm của developer.

Các chuyên gia an ninh mạng cho rằng đây là dạng “supply chain attack” đặc biệt nguy hiểm vì hacker không tấn công trực tiếp người dùng cuối, mà xâm nhập vào chính các công cụ và package mà developer tin tưởng sử dụng hàng ngày.

Mục tiêu của hacker là GitHub token, cloud credential và hạ tầng AI

Theo nhiều báo cáo bảo mật, malware trong chiến dịch lần này được thiết kế để thu thập GitHub token, khóa SSH, cloud API key, dữ liệu Kubernetes, credential CI/CD và nhiều thông tin nội bộ khác của doanh nghiệp. Một số malware còn có khả năng tự lan truyền sang repository khác sau khi lấy được quyền truy cập, khiến mức độ ảnh hưởng có thể mở rộng rất nhanh trong toàn bộ chuỗi phát triển phần mềm.

Chiến dịch này được cho là liên quan tới nhóm hacker TeamPCP và malware mang tên “Mini Shai-Hulud”. Theo TechRadar, mã độc đã ảnh hưởng tới cả hệ sinh thái AI và developer tool, bao gồm TanStack, Mistral AI và nhiều package npm/PyPI phổ biến khác.

OpenAI cũng xác nhận hai thiết bị nhân viên đã bị ảnh hưởng bởi cuộc tấn công thông qua package TanStack bị cài mã độc. Công ty cho biết hacker đã truy cập trái phép vào một phần nhỏ repository nội bộ, nhưng chưa phát hiện dữ liệu khách hàng hay tài sản trí tuệ cốt lõi bị đánh cắp.

Trong một diễn biến khác, Mistral AI xác nhận hacker đã lấy cắp khoảng 450 repository và đe dọa tung dữ liệu lên dark web nếu không có người mua.

Crypto có thể trở thành mục tiêu nguy hiểm nhất của supply chain attack

Điều khiến sự cố bảo mật trên Github lần này đặc biệt đáng lo ngại là tác động tiềm tàng tới thị trường crypto. Khác với ngành công nghệ truyền thống, phần lớn hạ tầng blockchain và DeFi hiện phụ thuộc cực mạnh vào mã nguồn mở, package npm, GitHub Actions, dependency bên thứ ba và các thư viện cộng đồng.

Điều đó đồng nghĩa chỉ cần một package phổ biến bị cài mã độc, hacker có thể đánh cắp private key hoặc seed phrase, chiếm quyền ví nóng và server validator, kiểm soát CI/CD của dự án blockchain, chèn mã độc vào frontend DeFi hoặc phát tán malware tới hàng triệu người dùng crypto. Trong nhiều năm qua, không ít vụ hack crypto lớn thực tế bắt nguồn từ package độc hại hoặc lỗi supply chain thay vì tấn công trực tiếp blockchain lõi.

Điều nguy hiểm hơn là hệ sinh thái crypto thường vận hành theo mô hình “permissionless”, nơi developer có thể nhanh chóng fork code, triển khai smart contract hoặc tích hợp package mà không trải qua quy trình kiểm định bảo mật nghiêm ngặt như tài chính truyền thống. Điều này khiến DeFi, bridge cross-chain, BTCFi và các giao thức AI x crypto trở thành mục tiêu đặc biệt hấp dẫn với hacker.

CZ cảnh báo cộng đồng crypto sau vụ hack Github

Sau khi chiến dịch phát tán package mã độc lan rộng, Changpeng Zhao cũng đã lên tiếng cảnh báo cộng đồng developer và người dùng crypto cần ngay lập tức kiểm tra, thay đổi hoặc thu hồi các API key từng được lưu trữ trong code, kể cả ở repository riêng tư.

Theo CZ, các cuộc tấn công supply chain hiện không còn chỉ dừng ở việc phát tán malware thông thường, mà đang nhắm trực tiếp vào credential có thể giúp hacker kiểm soát ví crypto, bot giao dịch, hệ thống market maker hoặc hạ tầng cloud của dự án blockchain.

Điều này đặc biệt nguy hiểm với thị trường crypto vì rất nhiều trader, quỹ đầu tư và developer hiện sử dụng API key để kết nối hệ thống giao dịch tự động với sàn giao dịch, ứng dụng DeFi hoặc công cụ quản lý thanh khoản.

Nếu credential bị đánh cắp thông qua package độc hại hoặc GitHub Actions bị compromise, hacker hoàn toàn có thể truy cập bot giao dịch, đánh cắp dữ liệu vận hành, can thiệp vào hệ thống CI/CD hoặc thậm chí kiểm soát hạ tầng backend của dự án crypto. CZ cho rằng các developer nên hạn chế lưu API key trực tiếp trong source code, đồng thời áp dụng cơ chế phân quyền, rotation key và xác thực nhiều lớp để giảm nguy cơ bị khai thác trong các cuộc tấn công supply chain quy mô lớn.

AI và tự động hóa đang khiến rủi ro bảo mật tăng nhanh

Một yếu tố khác khiến giới bảo mật lo ngại là sự bùng nổ của AI và tự động hóa DevOps. Hiện nay, nhiều developer ngày càng phụ thuộc vào AI-generated code, package recommendation và workflow tự động để tăng tốc phát triển sản phẩm. Tuy nhiên, điều này cũng mở ra thêm nhiều cơ hội cho hacker chèn package giả, dependency độc hại hoặc malware vào chuỗi phát triển phần mềm.

Khi AI bắt đầu tham gia sâu hơn vào quá trình coding và triển khai hệ thống, tốc độ phát tán của các cuộc tấn công supply chain có thể tăng nhanh hơn nhiều so với khả năng kiểm tra thủ công của con người. Đây là lý do nhiều chuyên gia bắt đầu xem supply chain attack là một trong những rủi ro nguy hiểm nhất với ngành công nghệ và crypto trong giai đoạn AI bùng nổ.

Tóm lại, cuộc tấn công mới vào hệ sinh thái mã nguồn mở Github cho thấy supply chain attack đang trở thành một trong những mối đe dọa lớn nhất của thời đại AI và blockchain. Khác với các vụ hack truyền thống chỉ nhắm vào một công ty hoặc một giao thức cụ thể, kiểu tấn công này có khả năng lan rộng theo cấp số nhân vì hacker khai thác chính niềm tin của developer vào package và công cụ quen thuộc.

Với crypto, mức độ rủi ro còn lớn hơn rất nhiều vì toàn bộ ngành phụ thuộc mạnh vào mã nguồn mở, smart contract và hạ tầng tự động hóa. Nếu xu hướng này tiếp tục, những cuộc tấn công supply chain trong tương lai có thể không chỉ ảnh hưởng tới developer cá nhân, mà còn trở thành rủi ro hệ thống đối với DeFi, ví crypto, bridge cross-chain và toàn bộ hạ tầng tài chính số toàn cầu.