Nguyên Bộ trưởng Lê Minh Hoan ra mắt tuyển tập sách

Ngày 6/6, tại Trường Đại học Tiền Giang, tỉnh Đồng Tháp đã diễn ra buổi giao lưu và ra mắt tuyển tập sách “Mỗi nghề một bông hoa” của tác giả Lê Minh Hoan (bút danh Xích Lô), nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội.

Tuyển tập "Mỗi nghề một bông hoa" gồm 31 chuyện nghề của các nhân vật có thật, là những người con của quê hương Đồng Tháp. Bằng những ngành nghề khác nhau, họ tạo nên những "đóa hoa thơm" và mỗi nghề đều mang trong mình một câu chuyện đáng được lắng nghe.

Đó có thể là người nông dân làm ra hạt gạo, người thợ cơ khí miệt mài bên máy móc, người giao hàng rong ruổi trên những con đường, cô bán tạp hóa, người làm bánh, hướng dẫn du lịch, nhân viên ngân hàng, thầy cô giáo hay bác sĩ...

Tại buổi ra mắt sách, tác giả Lê Minh Hoan chia sẻ rằng trong cuộc sống không có nghề thấp kém, chỉ có những câu chuyện nghề chưa được kể.

Nghề nghiệp không chỉ tạo ra sản phẩm hay dịch vụ cho xã hội mà còn là nơi lưu giữ giá trị truyền thống, nuôi dưỡng ước mơ, khát vọng và kết nối con người với quê hương cũng như giữa người với người. Khi được vun đắp bằng tri thức, tình yêu nghề và sự tử tế, mỗi người đều là một bông hoa đẹp trong khu vườn cuộc sống.

Đáng chú ý, trong tuyển tập có nội dung về "Nghề thương lái - Người nối những mùa vàng". Đây là góc nhìn trang trọng dành cho thương lái – những người thường ít được nhắc đến trong chuỗi giá trị nông nghiệp nhưng lại là mắt xích quan trọng kết nối cung - cầu, xuất hiện ngay từ khi trái còn trên cây hay lúa còn chín trên đồng.

Tác giả Lê Minh Hoan (sinh năm 1961, quê quán Đồng Tháp) từng giữ nhiều cương vị như Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Phó Chủ tịch Quốc hội. Ông là người khởi xướng "Dự án Đọc sách cùng Xích Lô", một sáng kiến khuyến đọc nhằm thúc đẩy xây dựng nông thôn đáng sống và nông nghiệp hiện đại.

Tuyển tập ra đời với mong muốn gửi gắm đến độc giả cái nhìn thấu cảm và trân trọng hơn đối với mọi ngành nghề trong xã hội, bởi mỗi công việc đều chứa đựng vẻ đẹp và giá trị riêng.
HỮU NGHĨA

Năm 2026, Trường Đại học Y Dược Cần Thơ chính thức mở ngành đào tạo Cử nhân Tâm lý học, thuộc Khoa Y tế Công cộng. Mã ngành 7310401, tổ hợp xét tuyển: B00, C00, D01; với chỉ tiêu tuyển sinh là 50 sinh viên. Sinh viên tốt nghiệp đạt trình độ Cử nhân Đại học.

Chương trình đào tạo ngành Tâm lý học bao gồm 131 tín chỉ trong 4 năm, với 4 khối kiến thức chính: đại cương, cơ sở ngành, chuyên ngành, thực tập và chuyên đề tốt nghiệp tại cơ sở, đồng thời thực hiện một chuyên đề nghiên cứu.

Đặc biệt, vào năm cuối, sinh viên sẽ được chọn 1 trong 3 hướng chuyên sâu: Tâm lý học lâm sàng, Tâm lý học học đường và Tâm lý học cộng đồng - văn hóa.

Cử nhân Tâm lý học có cơ hội làm việc trong nhiều môi trường đa dạng: bệnh viện đa khoa, bệnh viện chuyên khoa tâm thần, trung tâm trị liệu tâm lý; tham vấn học đường tại các trường học hoặc làm việc ở các trung tâm can thiệp sớm cho trẻ tự kỷ, trẻ chậm phát triển; các doanh nghiệp (với vai trò chuyên viên nhân sự, đào tạo, chăm sóc sức khỏe tinh thần nhân viên). Ngoài ra, cử nhân ngành này còn có thể tham gia các dự án về sức khỏe tâm thần, bảo vệ trẻ em, phụ nữ, người yếu thế; tự khởi nghiệp với các dịch vụ tư vấn, tham vấn tâm lý, đào tạo kỹ năng sống, giáo dục sớm. Đặc biệt, người học có thể giảng dạy tại các cơ sở giáo dục hoặc tiếp tục học cao học, nghiên cứu sinh trong và ngoài nước.

H.T (tổng hợp)

Trụ cột thứ nhất: Mục đích sống

Mục đích có thể lớn như tôi muốn đạt được điều gì trong cuộc đời, hoặc cũng có thể nhỏ như hôm nay tôi muốn làm gì trong cuộc họp hay sự kiện này. Điều quan trọng là xác định rõ ràng ý định của mình. Ngay cả một cuộc đi bộ nhanh 10 phút cũng được chứng minh là giúp con người cảm thấy có mục đích hơn. Và mục đích sống không chỉ là làm việc cực nhọc hay đạt thành tựu lớn, mà còn bao gồm cả niềm vui và sự tận hưởng.

Trụ cột thứ hai: Xử lý cảm xúc

Xử lý cảm xúc chia thành bốn bước: Gọi tên - thừa nhận - xoa dịu - tái định hình.

Hãy xác định nguyên nhân khiến bạn cảm thấy tồi tệ. Bạn càng xác định cụ thể bao nhiêu thì càng tốt bấy nhiêu. Sau đó là thừa nhận cảm xúc đó đang biểu hiện ở đâu trên cơ thể bạn? Tiếp theo là xoa dịu. Với một số người, đó có thể là thiền một phút, với người khác là viết nhật ký, hít thở sâu hoặc đi bộ 15 phút. Cuối cùng là “tái định hình”: liệu có thể nhìn tình huống theo hướng tích cực hơn hay không? Tuy nhiên, Varma nhấn mạnh rằng, không phải lúc nào cũng tồn tại một “mặt tích cực”. Khi không thể tìm ra mặt tích cực, hãy tự hỏi: "Đây là vấn đề cần giải quyết hay là sự thật cần chấp nhận?". Điều đó thực sự giúp con người được giải thoát. Đó không phải là bỏ cuộc, mà là chấp nhận rằng, trong hoàn cảnh này, khả năng của mình có giới hạn.

Trụ cột thứ ba: Giải quyết vấn đề

Cần kết hợp giữa trực giác, logic và kiểm soát cảm xúc để đưa ra hành động cụ thể.

Trụ cột thứ tư: Lòng tự trọng lành mạnh

Đây là lòng trắc ẩn với chính mình nhằm xây dựng cảm giác giá trị bản thân ổn định, chứ không phải sự kiêu ngạo. Chủ nghĩa hoàn hảo là lý do rất lớn khiến nhiều người không hạnh phúc, từ việc so sánh bản thân với người khác, mạng xã hội cho đến suy nghĩ "đáng lẽ mình phải đạt được điều này từ lâu rồi". Nghiên cứu cho thấy, những đứa trẻ dành 5 phút thực hành lòng trắc ẩn với bản thân trước bài kiểm tra thường đạt kết quả tốt hơn, vì chúng không bị tê liệt bởi cảm giác xấu hổ hay tội lỗi.

Trụ cột thứ năm là năng lực xây dựng sự tự tin vào khả năng của bản thân.

Trụ cột thứ sáu là hiện diện, loại bỏ những nhiễu loạn tinh thần và lấy lại sự tập trung.

Trụ cột thứ bảy là nuôi dưỡng các mối quan hệ, kết nối và cảm giác thuộc về cộng đồng.

Trụ cột thứ tám là duy trì các thói quen lành mạnh. Varma gọi đây là “4 chữ M” của sức khỏe tinh thần: Mindfulness (chánh niệm), Meaningful engagement (kết nối ý nghĩa), Mastery (trau dồi kỹ năng/sở thích), Movement (vận động cơ thể). Đây là phần cụ thể và thiết thực nhất của việc thực hành lạc quan thực tế. Chỉ cần 10 phút mỗi ngày, nhưng đó là điều không thể bỏ qua.

Sue Varma cũng khuyến khích một phương pháp mà bà gọi là “năng lực vay mượn”, tức tận dụng cảm giác thành tựu trong một lĩnh vực của cuộc sống để củng cố sự tự tin ở lĩnh vực khác: “Tôi từng có một bệnh nhân đang trải qua ly hôn và cô ấy nói: Tôi cảm thấy mình chẳng giỏi điều gì cả. Và tôi đáp: Nhưng cô là một người bạn rất tốt. Cô ấy cười và nói: Điều đó có nghĩa lý gì đâu. Nhưng tôi nói: Điều đó thể hiện sự chân thành, sự đáng tin cậy và luôn có mặt khi người khác cần. Có thể bạn đang tự xem nhẹ rất nhiều thành công khác trong cuộc sống của mình”.

(CTO) - Chiều 3-6, tin từ Đại học Cần Thơ cho biết Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa ban hành các quyết định bổ nhiệm TS Lê Văn Lâm giữ chức Phó Giám đốc Đại học Cần Thơ và bổ nhiệm lại GS.TS Trần Ngọc Hải giữ chức vụ Phó Giám đốc Đại học Cần Thơ, thời hạn của mỗi quyết định là 5 năm.

GS.TS Trần Ngọc Hải phát biểu trong cuộc họp. Ảnh: B.NG

Theo đó, GS.TS Trần Ngọc Hải (sinh năm 1969, quê xã Tầm Vu, tỉnh Tây Ninh) là chuyên gia trong lĩnh vực thủy sản, có trình độ Giáo sư, Tiến sĩ ngành Thủy sản, Cao cấp lý luận chính trị.

GS.TS Trần Ngọc Hải công tác tại Đại học Cần Thơ từ năm 1992, từng học tập, nghiên cứu tại Malaysia và Thái Lan, đạt học vị Tiến sĩ năm 2006, được phong hàm Phó Giáo sư năm 2009 và Giáo sư năm 2018.

Trải qua nhiều vị trí quản lý tại Khoa Thủy sản (nay là Trường Thủy sản), từ năm 2021, GS.TS Trần Ngọc Hải giữ chức Phó Hiệu trưởng Đại học Cần Thơ, hiện là Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Phó Hiệu trưởng Đại học Cần Thơ.

Tháng 6-2026, GS.TS Trần Ngọc Hải được Bộ Giáo dục và Đào tạo bổ nhiệm lại giữ chức Phó Giám đốc Đại học Cần Thơ.

TS Lê Văn Lâm (thứ 2, từ phải qua) trong một sự kiện. Ảnh: B.NG

TS Lê Văn Lâm (sinh năm 1977, quê xã Kế Sách, TP Cần Thơ) là nhà khoa học trong lĩnh vực Khoa học máy tính, có trình độ Tiến sĩ Khoa học máy tính, Cao cấp lý luận chính trị. TS Lê Văn Lâm công tác tại Đại học Cần Thơ từ năm 1999, từng học thạc sĩ tại Úc và tiến sĩ tại New Zealand.

Sau nhiều năm giảng dạy và đảm nhiệm các vị trí quản lý tại Khoa Công nghệ Thông tin và Truyền thông (nay là Trường Công nghệ Thông tin và Truyền thông), Phòng Hợp tác quốc tế, từ năm 2024, TS Lê Văn Lâm giữ chức Phó Hiệu trưởng Đại học Cần Thơ. Hiện là Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Phó Hiệu trưởng Đại học Cần Thơ.

Tháng 6-2026, TS Lê Văn Lâm được Bộ Giáo dục và Đào tạo bổ nhiệm giữ chức Phó Giám đốc Đại học Cần Thơ.

Trước đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có quyết định bổ nhiệm PGS.TS Trần Trung Tính giữ chức vụ Giám đốc Đại học Cần Thơ. Đại học Cần Thơ trực thuộc Bộ Giáo dục và Ðào tạo, là cơ sở giáo dục đa ngành, đa lĩnh vực lớn nhất vùng ÐBSCL.

B.NGỌC

Ngày 4-6, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cảnh báo các loại thực phẩm bị nhiễm khuẩn, virus, ký sinh trùng hoặc hóa chất độc hại đã khiến 1,5 triệu người trên toàn thế giới thiệt mạng mỗi năm, trong đó trẻ em là nhóm đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

Sau khi phân tích dữ liệu của 194 quốc gia trong giai đoạn từ năm 2000-2021, WHO phát hiện 886 triệu người mắc các bệnh liên quan đến thực phẩm bẩn mỗi năm, trong đó trẻ em dưới 5 tuổi là nhóm đối tượng có nguy cơ cao gấp gần 3 lần.

Theo WHO, dù số ca mắc các bệnh do tiêu thụ thực phẩm không an toàn nói chung đã giảm kể từ năm 2000, nhưng tình trạng chênh lệch lớn giữa các khu vực vẫn còn tồn tại. Khu vực châu Phi và Đông Nam Á chiếm gần 75% tổng số các ca bệnh và 60% số ca tử vong trên toàn thế giới do liên quan đến "thực phẩm bẩn".

Riêng năm 2021, phần lớn trong số khoảng 860 triệu ca mắc các bệnh liên quan đến "thực phẩm bẩn" là do các tác nhân sinh học gây ra như vi khuẩn và virus. Tuy nhiên, việc tiêu thụ các thực phẩm chứa hóa chất độc hại là nguyên nhân gây ra phần lớn số ca tử vong, trong đó ngộ độc thạch tín (asen) và chì là những thủ phạm phi sinh học hàng đầu.

Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus nhận định an toàn thực phẩm là vấn đề liên quan đến mọi bữa ăn của mọi gia đình mỗi ngày. Theo chuyên gia về an toàn thực phẩm của WHO Yuki Minato, dữ liệu cho thấy các bệnh lây truyền qua thực phẩm không chỉ dai dẳng mà còn trở nên trầm trọng hơn do biến đổi khí hậu - yếu tố làm tăng nguy cơ ô nhiễm, và tình trạng kháng thuốc kháng sinh - yếu tố khiến việc điều trị nhiễm trùng trở nên khó khăn hơn.

Bên cạnh những ảnh hưởng đến sức khỏe, nghiên cứu ước tính rằng các bệnh lây truyền qua thực phẩm còn gây thiệt hại cho nền kinh tế thế giới 647 tỉ USD do mất năng suất lao động trong năm 2021.

TRẦN QUYÊN

Trí tuệ nhân tạo và những vấn đề pháp lý đặt ra đối với lĩnh vực bảo hiểm du lịch trong thời đại kỷ nguyên số

ThS. Võ Thị Kim Thư
Trường Cao đẳng Lý Tự Trọng TP. Hồ Chí Minh

Tóm tắt

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang được ứng dụng rộng rãi trong bảo hiểm du lịch nhằm hỗ trợ thẩm định rủi ro, định phí, phát hiện gian lận, xử lý bồi thường và chăm sóc khách hàng. Việc ứng dụng AI giúp nâng cao hiệu quả quản lý, giảm chi phí và cải thiện trải nghiệm người dùng. Tuy nhiên, AI cũng đặt ra nhiều vấn đề pháp lý như trách nhiệm khi xảy ra sai sót, bảo vệ dữ liệu cá nhân, minh bạch thuật toán và rủi ro trong giao kết hợp đồng điện tử. Bài viết phân tích các ứng dụng của AI trong bảo hiểm du lịch, đồng thời làm rõ những thách thức pháp lý và đề xuất định hướng hoàn thiện pháp luật Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số.

Từ khóa: Trí tuệ nhân tạo, bảo hiểm du lịch, bảo hiểm số, pháp luật.

MỞ ĐẦU

Trong bối cảnh chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành công cụ quan trọng trong nhiều lĩnh vực kinh tế – xã hội, trong đó có ngành bảo hiểm du lịch. Việc ứng dụng AI giúp doanh nghiệp bảo hiểm nâng cao hiệu quả thẩm định rủi ro, định phí, phát hiện gian lận, xử lý bồi thường và chăm sóc khách hàng. Đồng thời, AI còn hỗ trợ cá nhân hóa sản phẩm bảo hiểm, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ và cải thiện trải nghiệm người dùng trong môi trường số hóa.

Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích mang lại, việc ứng dụng AI trong bảo hiểm du lịch cũng đặt ra nhiều vấn đề pháp lý mới như trách nhiệm khi AI đưa ra quyết định sai, bảo vệ dữ liệu cá nhân, minh bạch thuật toán, quyền kháng nghị của khách hàng và rủi ro trong giao kết hợp đồng điện tử. Trong khi đó, pháp luật Việt Nam hiện chưa có quy định chuyên biệt điều chỉnh AI trong lĩnh vực bảo hiểm. Vì vậy, việc nghiên cứu các vấn đề pháp lý phát sinh từ ứng dụng AI trong bảo hiểm du lịch có ý nghĩa quan trọng nhằm góp phần hoàn thiện khung pháp luật, bảo vệ quyền lợi khách hàng và thúc đẩy phát triển bảo hiểm số.

ỨNG DỤNG CỦA TRÍ TUỆ NHÂN TẠO TRONG BẢO HIỂM DU LỊCH

AI trong thẩm định và định giá rủi ro
Trí tuệ nhân tạo giúp doanh nghiệp bảo hiểm phân tích dữ liệu lớn từ nhiều nguồn như lịch sử bồi thường, tình trạng sức khỏe, điểm đến du lịch và hành vi khách hàng để đánh giá mức độ rủi ro chính xác hơn. Thông qua công nghệ học máy (machine learning), hệ thống có thể nhận diện các mô hình rủi ro tiềm ẩn và xây dựng mức phí bảo hiểm phù hợp với từng nhóm khách hàng.

AI trong quản lý và xử lý bồi thường
AI được sử dụng rộng rãi trong hoạt động phát hiện gian lận bảo hiểm thông qua phân tích dữ liệu và nhận diện các dấu hiệu bất thường. Công nghệ xử lý hình ảnh và nhận dạng ký tự giúp kiểm tra tính xác thực của hóa đơn, giấy tờ y tế. Ngoài ra, chatbot và hệ thống xử lý bồi thường tự động giúp khách hàng khai báo hồ sơ, tra cứu thông tin và theo dõi tiến độ nhanh chóng.

AI trong chăm sóc khách hàng và phát triển sản phẩm
AI giúp doanh nghiệp cá nhân hóa sản phẩm dựa trên nhu cầu và hành vi của khách hàng, đồng thời hỗ trợ giải đáp thắc mắc 24/7 thông qua trợ lý ảo, giúp doanh nghiệp dự báo xu hướng thị trường để xây dựng các gói bảo hiểm linh hoạt.

CÁC VẤN ĐỀ PHÁP LÝ PHÁT SINH

Trách nhiệm pháp lý khi AI ra quyết định sai: Khi AI từ chối bồi thường hoặc đánh giá rủi ro không chính xác, việc xác định trách nhiệm giữa doanh nghiệp bảo hiểm, đơn vị phát triển phần mềm hay người giám sát hệ thống là rất phức tạp.
Bảo vệ dữ liệu cá nhân: Việc thu thập khối lượng lớn dữ liệu sức khỏe, lịch sử di chuyển và tài chính đòi hỏi các biện pháp bảo mật nghiêm ngặt để tránh rò rỉ và khai thác trái phép.
Minh bạch thuật toán: Sự phức tạp của thuật toán AI khiến khách hàng khó hiểu lý do bị từ chối hoặc bị thay đổi mức phí, đòi hỏi quyền được giải thích và kháng nghị của khách hàng.
Rủi ro trong giao kết hợp đồng điện tử: Các vấn đề về xác thực danh tính, giá trị pháp lý của chữ ký điện tử và lưu trữ dữ liệu giao dịch cần được kiểm soát chặt chẽ.

KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VIỆT NAM

1. Xây dựng khung pháp lý chuyên biệt về AI trong tài chính – bảo hiểm, làm rõ trách nhiệm của các bên liên quan.
2. Tăng cường bảo vệ dữ liệu cá nhân thông qua các giải pháp kỹ thuật như mã hóa và phân quyền truy cập.
3. Bảo đảm tính minh bạch của thuật toán, cho phép khách hàng yêu cầu can thiệp từ con người đối với các quyết định tự động.
4. Áp dụng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho các mô hình bảo hiểm ứng dụng AI để thúc đẩy đổi mới công nghệ song hành với an toàn pháp lý.

Chủ tịch Hội ND Bắc Ninh: Đại hội Hội Nông dân IX cần thêm cơ chế để phát triển doanh nghiệp nông nghiệp từ nông dân

Trước thềm Đại hội Hội Nông dân Việt Nam lần thứ IX, nhiệm kỳ 2026-2031, Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Bắc Ninh kỳ vọng tổ chức Hội sẽ tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương thức hoạt động, trở thành điểm tựa vững chắc cho nông dân phát triển sản xuất.

Theo ông, bên cạnh việc hỗ trợ vốn, chuyển giao khoa học kỹ thuật và kết nối thị trường, cần có thêm những cơ chế, chính sách đủ mạnh để khuyến khích nông dân sản xuất giỏi phát triển thành các doanh nghiệp nông nghiệp, góp phần nâng cao giá trị nông sản, xây dựng chuỗi liên kết bền vững và thúc đẩy kinh tế nông thôn phát triển.

Theo một báo cáo thường niên có ảnh hưởng, số lượng ấn phẩm trong lĩnh vực khoa học tự nhiên có đề cập đến AI đã tăng gần 30 lần từ năm 2010 đến năm 2025, theo báo cáo tổng quan lĩnh vực.

Nature 652, 841-842 (2026)

doi: https://doi.org/10.1038/d41586-026-01199-z

Theo lịch thi đấu bóng đá hôm nay 4/6, ĐT Lebanon và ĐT Yemen sẽ quyết đấu để tranh tấm vé cuối cùng dự Asian Cup 2027. Cuộc đọ sức này sẽ diễn ra trên sân trung lập tại Doha (Qatar) vào lúc 23h00 ngày 4/6 theo giờ Việt Nam.

Ban đầu trận đấu giữa ĐT Lebanon và ĐT Yemen dự kiến diễn ra vào ngày 31/3 nhưng AFC đã phải lùi lịch thi đấu do bất ổn an ninh tại miền nam Lebanon khiến ĐT Lebanon không thể tập trung.

Đáng chú ý, ĐT Lebanon hoặc ĐT Yemen sẽ là đối thủ nằm cùng bảng E với ĐT Việt Nam tại Asian Cup 2027. Ngoài ra, bảng đấu này còn có sự góp mặt của ĐT Hàn Quốc và ĐT UAE.

Bên cạnh trận quyết đấu tranh vé dự Asian Cup 2027 giữa ĐT Lebanon và ĐT Yemen, lịch thi đấu bóng đá hôm nay 4/6 rạng sáng mai 5/6 sôi động với các trận giao hữu quốc tế. Trong đó, 2 ứng viên vô địch World Cup 2026 là ĐT Tây Ban Nha và ĐT Pháp sẽ có các màn “thử lửa” với ĐT Iraq và ĐT Bờ Biển Ngà.

Lịch thi đấu bóng đá hôm nay 4/6 rạng sáng mai 5/6

Vòng loại Asian Cup 2027

23h00 ngày 4/6: ĐT Lebanon – ĐT Yemen

Giao hữu quốc tế

17h00 ngày 4/6: ĐT Maldives – ĐT Pakistan

19h00 ngày 4/6: ĐT Campuchia – ĐT Bhutan

20h00 ngày 4/6: ĐT Kenya – ĐT Lesotho

23h00 ngày 4/6: ĐT Bangladesh – ĐT Afghanistan

23h00 ngày 4/6: ĐT Slovenia – ĐT Cyprus

23h00 ngày 4/6: ĐT Bắc Ireland – ĐT Guinea

00h00 ngày 5/6: ĐT Andorra – ĐT Liechtenstein

00h00 ngày 5/6: ĐT Thụy Điển – ĐT Hy Lạp

02h00 ngày 5/6: ĐT Tây Ban Nha – ĐT Iraq

02h10 ngày 5/6: ĐT Pháp – ĐT Bờ Biển Ngà

VHO - Đằng sau sự tự do của không gian mạng là những hệ lụy ngày càng rõ nét từ tin giả, nội dung độc hại và các hành vi thiếu trách nhiệm trên môi trường số. Trong bối cảnh đó, Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số được Bộ VHTTDL ban hành nhằm định hướng hành vi người dùng theo các chuẩn mực văn hóa, đạo đức và pháp luật, góp phần xây dựng không gian mạng an toàn, lành mạnh.

 Khi văn hóa, công nghệ và pháp luật cùng vào cuộc

Bộ Quy tắc hướng tới 5 nhóm đối tượng gồm cá nhân; mạng xã hội và nền tảng số; nhà cung cấp dịch vụ Internet; lĩnh vực báo chí, truyền thông, quảng cáo, biểu diễn; cùng các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp. Bên cạnh việc định hướng ứng xử văn minh trên không gian mạng, Bộ Quy tắc cũng đề cao trách nhiệm của những người có ảnh hưởng trong việc lan tỏa các giá trị tích cực, góp phần hình thành và củng cố hệ giá trị quốc gia trong thời kỳ mới.

Tại Hội nghị phổ biến Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số diễn ra tại TP.HCM mới đây, ông Lê Quang Tự Do, Cục trưởng Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử cho rằng, nếu văn hóa và ý thức tự giác là nền tảng định hình hành vi thì công nghệ và pháp luật chính là công cụ bảo đảm cho sự vận hành lành mạnh của môi trường mạng.

Theo ông Lê Quang Tự Do, thời gian qua, sáng kiến danh sách trắng (white-list) và danh sách đen (black-list) đã góp phần điều hướng dòng tiền quảng cáo vào các kênh tuân thủ pháp luật, đồng thời hạn chế nguồn thu của các tài khoản đăng tải nội dung vi phạm. Cùng với đó, cơ quan quản lý đang xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về KOL, KOC và hoạt động quảng cáo trên mạng nhằm nâng cao hiệu quả giám sát bằng công nghệ.

Nhìn lại công tác quản lý thời gian qua, Cục trưởng Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử cho biết, nhiều trường hợp vi phạm đã bị xử lý nghiêm. Trong thời gian tới, việc thanh lọc môi trường mạng sẽ tiếp tục được đẩy mạnh, không chỉ đối với quảng cáo sai sự thật mà còn với các hành vi vi phạm bản quyền, sở hữu trí tuệ và những sai phạm nghiêm trọng khác.

Ở góc độ nghệ thuật, ông Nguyễn Xuân Bắc, Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn đánh giá, Bộ Quy tắc sẽ góp phần nâng cao ý thức trách nhiệm của nghệ sĩ và người làm nội dung trên không gian mạng. Ông kỳ vọng các giải pháp công nghệ trong tương lai có thể hỗ trợ cảnh báo sớm đối với những nội dung lệch chuẩn hoặc thông tin chưa được kiểm chứng, giúp người sáng tạo nhận diện ranh giới pháp lý và điều chỉnh hành vi kịp thời.

Chung tay “phủ xanh” không gian mạng

Tại TP.HCM, việc triển khai Bộ Quy tắc cũng đang được cụ thể hóa bằng nhiều giải pháp. Theo ông Nguyễn Ngọc Hồi, Phó Giám đốc Sở VHTT TP.HCM, thành phố sẽ đẩy mạnh phổ biến Bộ Quy tắc, đồng thời xây dựng “danh sách xanh” gồm những cá nhân có ảnh hưởng tích cực để đồng hành trong các hoạt động truyền thông, lan tỏa giá trị tốt đẹp tới cộng đồng.

Việc xây dựng môi trường số lành mạnh đang nhận được sự tham gia ngày càng rộng rãi từ doanh nghiệp công nghệ, đơn vị truyền thông và cộng đồng sáng tạo nội dung. Ông Lê Quang Tự Do cho biết, chỉ sau hai tuần phát động, sáng kiến “Chung tay xây dựng môi trường văn hóa trên mạng” đã thu hút hơn 30 tổ chức, doanh nghiệp đồng hành. Các bên cam kết lan tỏa thông tin tích cực, đấu tranh với tin giả, nội dung độc hại và tăng cường bảo vệ bản quyền số. Đại diện nhiều doanh nghiệp cho rằng, cùng với việc ngăn chặn nội dung xấu, điều quan trọng là phải gia tăng các sản phẩm có giá trị văn hóa, góp phần định hướng nhận thức và xây dựng niềm tin trong cộng đồng.

Từ góc độ kinh doanh số, bà Nguyễn Thị Trúc Phương, CEO & Founder Nina Ecom Center nhận định, livestream, video ngắn và KOL, KOC đã trở thành một phần quan trọng của nền kinh tế số. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về trách nhiệm nội dung. Nhiều trường hợp vi phạm xuất phát từ việc thiếu hiểu biết pháp luật và kỹ năng truyền thông. Vì vậy, các chương trình bồi dưỡng nghiệp vụ và đạo đức nghề nghiệp cho người làm nội dung số là rất cần thiết.

Trong khi đó, các tập đoàn và doanh nghiệp quảng cáo lớn cũng cam kết đưa Bộ Quy tắc vào hoạt động thực tiễn. Đại diện Unilever Việt Nam và WPP Media Việt Nam đều cho rằng, môi trường số không chỉ là không gian truyền thông mà còn là không gian văn hóa và niềm tin. Việc quảng cáo xuất hiện bên cạnh nội dung độc hại có thể làm suy giảm uy tín thương hiệu và ảnh hưởng tiêu cực đến cộng đồng. Vì vậy, các doanh nghiệp đang tăng cường áp dụng công nghệ giám sát, đồng thời ưu tiên hợp tác với các nền tảng và nhà sáng tạo nội dung tuân thủ pháp luật.

Trong một thế giới ngày càng gắn chặt với không gian số, xây dựng môi trường mạng lành mạnh không còn là nhiệm vụ của riêng cơ quan quản lý hay các nền tảng công nghệ. Đó là trách nhiệm chung của mỗi tổ chức, doanh nghiệp và người dùng. Khi những giá trị văn hóa được đặt ở vị trí trung tâm, không gian mạng sẽ có thêm sức đề kháng trước tin giả, nội dung độc hại và trở thành nơi nuôi dưỡng những điều tích cực cho xã hội.

Sự phát triển sôi nổi của thể thao cộng đồng không chỉ phản ánh nhận thức ngày càng cao của người dân về chăm sóc sức khỏe mà còn góp phần gắn kết cộng đồng, xây dựng môi trường sống văn minh, lành mạnh.

Lan tỏa phong trào tập luyện

Đều đặn mỗi chiều sau giờ lao động, chị Nguyễn Thị Quý (thôn Hạ, xã Bình Minh) lại cùng chồng đi bộ quanh khu dân cư. Với chị, quãng thời gian vận động không chỉ giúp nâng cao sức khỏe mà còn là dịp để các thành viên trong gia đình trò chuyện, thư giãn sau một ngày làm việc. “Sau một ngày lao động, được vận động, hít thở không khí trong lành và trò chuyện cùng người thân khiến tinh thần thoải mái, cơ thể cũng khỏe khoắn hơn”, chị Quý chia sẻ.

Ở xã Hòa Xá, ông Đinh Văn Vụ lại lựa chọn khởi đầu ngày mới bằng việc cùng nhóm bạn đồng niên đạp xe trên các cung đường của khu dân cư. Từ vài người yêu thích vận động, nhóm dần trở thành "điểm hẹn" thường xuyên của những người cùng chung mong muốn rèn luyện sức khỏe. Những buổi đạp xe không chỉ giúp nâng cao thể lực mà còn kết nối những người hàng xóm, những người bạn trong cộng đồng.

Từ những bước chân đi bộ mỗi chiều, những vòng xe đạp mỗi sáng đến các sân chơi thể thao tại khu dân cư, có thể cảm nhận rõ sức sống ngày càng mạnh mẽ của phong trào thể thao cộng đồng. Nếu trước đây hoạt động thể dục, thể thao thường gắn với những buổi tập đồng diễn hoặc các giải đấu phong trào, thì nay mỗi người lựa chọn cho mình một hình thức vận động phù hợp.

Khắp các công viên, quảng trường, sân đình, nhà văn hóa hay những tuyến đường ven hồ, không khí tập luyện luôn sôi động với đủ loại hình như đi bộ, chạy bộ, đạp xe, dưỡng sinh, yoga, aerobic, khiêu vũ thể thao hay zumba.

Điều đáng quý là các hoạt động này không phân biệt tuổi tác hay nghề nghiệp. Người trẻ tìm đến thể thao để nâng cao thể lực, giải tỏa áp lực công việc; người cao tuổi coi đây là cách duy trì sức khỏe và mở rộng giao lưu xã hội. Những câu lạc bộ tự nguyện, tự quản ngày càng phát triển, trở thành những “điểm hẹn sức khỏe”, nơi mọi người cùng chia sẻ niềm vui vận động và lan tỏa lối sống tích cực.

Không chỉ hiện diện ở các khu dân cư, phong trào thể dục thể thao còn lan tỏa mạnh mẽ trong các cơ quan, đơn vị và doanh nghiệp. Tại Công ty TNHH MTV Đường sắt Hà Nội (Hanoi Metro), các hoạt động văn hóa, văn nghệ và thể thao được tổ chức thường xuyên, thu hút đông đảo cán bộ, công nhân viên tham gia.

Ông Bùi Xuân Chương-Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH MTV Đường sắt Hà Nội cho biết, các giải chạy, giải bóng đá được duy trì hằng năm không chỉ tạo sân chơi lành mạnh mà còn góp phần nâng cao đời sống tinh thần, chăm lo sức khỏe thể chất và tăng cường sự gắn kết trong tập thể người lao động.

Từ những nhóm đi bộ tự phát trong khu dân cư đến các giải thể thao được tổ chức bài bản trong doanh nghiệp, phong trào thể thao cộng đồng đang từng bước lan tỏa rộng khắp. Không chỉ mang lại sức khỏe, thể thao còn trở thành chất keo gắn kết con người với con người, gia đình với cộng đồng, góp phần xây dựng một Thủ đô văn minh, năng động và giàu sức sống.

Đưa phong trào đi vào chiều sâu

Trong giai đoạn mới, Hà Nội tiếp tục thúc đẩy, phát triển thể dục thể thao theo hướng toàn diện, lấy người dân làm trung tâm, hướng tới mục tiêu nâng cao sức khỏe, tầm vóc, thể lực và chất lượng cuộc sống của mỗi người dân.

Thời gian tới, Hà Nội chú trọng đầu tư và khai thác hiệu quả hệ thống thiết chế thể thao từ thành phố đến cơ sở. Nhiều địa phương tiếp tục đầu tư, trang bị các thiết bị thể dục, thể thao ngoài trời tại công viên, khu dân cư, nhà văn hóa, tạo điều kiện để người dân dễ dàng tiếp cận và duy trì thói quen rèn luyện sức khỏe. Cùng với việc phát triển mạng lưới trung tâm thể dục thể thao cơ sở, thành phố cũng khuyến khích mở rộng các mô hình tập luyện trong cộng đồng, trường học, khu công nghiệp và các khu dân cư.

Thực tế, nhiều giải đấu được tổ chức ngày càng chuyên nghiệp, quy mô và sức lan tỏa không ngừng mở rộng. Giải chạy Báo Hànộimới mở rộng - Vì hòa bình là một ví dụ tiêu biểu. Không chỉ là sân chơi thể thao quần chúng, giải đấu còn trở thành sự kiện văn hóa, thể thao có uy tín, thu hút đông đảo người dân và vận động viên tham gia, qua đó góp phần lan tỏa tinh thần rèn luyện thân thể trong cộng đồng.

Từ chủ trương của thành phố, phong trào thể dục - thể thao đã phát triển mạnh mẽ tại nhiều địa phương. Tại xã Hoài Đức, phong trào thể thao quần chúng ghi nhận nhiều kết quả tích cực. Năm 2025, địa phương có hơn 30.500 người tập luyện thể dục, thể thao thường xuyên, hơn 6.200 gia đình thể thao, duy trì 114 câu lạc bộ và đào tạo thêm nhiều hướng dẫn viên thể thao cơ sở. Không chỉ phát triển phong trào quần chúng, Hoài Đức còn đạt nhiều thành tích ở các giải thể thao cấp thành phố với 50 huy chương các loại, trong đó có Huy chương Vàng môn bóng đá tại Giải vô địch thành phố Hà Nội.

Bước sang năm 2026, các hoạt động thể dục, thể thao trên địa bàn tiếp tục diễn ra sôi nổi với hàng loạt giải đấu phong phú như cờ tướng, bóng bàn, pickleball, bóng đá, thể thao học sinh và Giải vô địch Karate Hoài Đức mở rộng… Theo ông Nguyễn Huy Hoàng (Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Hoài Đức), việc thực hiện lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh về rèn luyện thân thể không chỉ góp phần nâng cao sức khỏe nhân dân mà còn tạo nền tảng quan trọng cho sự phát triển bền vững của địa phương.

Cùng với việc mở rộng phong trào trong cộng đồng dân cư, nhiều địa phương đã chú trọng tới việc tạo môi trường rèn luyện thể chất cho trẻ em và thanh thiếu niên. Tại xã Đoài Phương, các hoạt động hè được tổ chức thường xuyên với nhiều nội dung phong phú như thể dục thể thao, giáo dục kỹ năng sống, hoạt động trải nghiệm và sinh hoạt cộng đồng. Những sân chơi này không chỉ giúp trẻ em nâng cao sức khỏe mà còn tạo cơ hội giao lưu, phát triển năng khiếu, kỹ năng sống và tinh thần đoàn kết.

Tương tự, tại phường Tùng Thiện, các hoạt động hưởng ứng Tháng hành động vì trẻ em năm 2026 được triển khai đồng bộ tại 31/31 tổ dân phố. Nhiều lớp năng khiếu, hoạt động thể thao, sinh hoạt hè và sân chơi cộng đồng được tổ chức, tạo môi trường vui chơi lành mạnh, an toàn cho thiếu nhi trong dịp hè.

Từ những công viên, sân thể thao ngoài trời đến các câu lạc bộ cơ sở, từ người cao tuổi đến thanh thiếu nhi, thể thao cộng đồng ở Hà Nội đang từng bước phát triển theo hướng bền vững và toàn diện hơn. Không chỉ góp phần nâng cao sức khỏe người dân, phong trào còn tạo dựng lối sống tích cực, củng cố sự gắn kết xã hội và bồi đắp nguồn lực con người cho sự phát triển của Thủ đô trong tương lai.

Nguồn: https://hanoimoi.vn/the-thao-cong-dong-nhip-cau-ket-noi-lan-toa-loi-song-tich-cuc-1158943.html

Nguồn lực sáng tạo chưa được khai mở hết tiềm năng

Tại hội thảo Khơi thông nguồn lực, tạo bứt phá phát triển công nghiệp văn hóa diễn ra tại TPHCM, nhiều chuyên gia, nhà quản lý và đại diện doanh nghiệp đều chung nhận định rằng công nghiệp văn hóa đang trở thành xu hướng phát triển tất yếu của nhiều quốc gia trên thế giới.

Bước vào phiên tọa đàm Công nghiệp văn hóa cần thêm những cú hích mới, chuyên gia cho rằng việc phát triển công nghiệp văn hóa tại Việt Nam mang ý nghĩa kinh tế, góp phần bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa dân tộc, quảng bá hình ảnh đất nước và nâng cao sức mạnh mềm quốc gia.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thu Phương - Viện trưởng Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam - nguồn tài nguyên văn hóa phong phú, đa dạng được tích lũy qua hàng nghìn năm lịch sử là lợi thế lớn, tạo nền tảng để Việt Nam phát triển các ngành công nghiệp văn hóa mang đậm bản sắc.

Bên cạnh lợi thế về tài nguyên văn hóa, Việt Nam trong giai đoạn cơ cấu dân số vàng (nhóm tuổi từ 15-35), là lực lượng sáng tạo chủ lực của các ngành công nghiệp văn hóa, nhạy bén với xu hướng và sẵn sàng tham gia hoạt động sáng tạo.

Cùng với đó, sự phát triển mạnh mẽ của hạ tầng công nghệ và quá trình chuyển đổi số trong những năm gần đây đang mở ra nhiều cơ hội mới cho các ngành công nghiệp văn hóa. Tuy nhiên, lợi thế sẵn có chưa đủ để tạo nên sự bứt phá. "Chúng ta đang ở trạng thái sẵn sàng nhưng chưa thực sự tạo được cú hích cho công nghiệp văn hóa phát triển", bà nhận định.

Lý giải nguyên nhân, chuyên gia cho rằng những điểm nghẽn lớn nhất nằm ở thể chế và cơ chế vận hành. Trong khi nguồn lực sáng tạo tập trung mạnh mẽ trong cộng đồng sáng tạo, đặc biệt là giới trẻ, hệ thống chính sách vẫn chưa theo kịp thực tiễn để tạo điều kiện cho các nguồn lực này phát huy tối đa tiềm năng.

Nếu nhiều lĩnh vực như y tế, giáo dục hay giao thông đã bước hình thành các cơ chế đầu tư tương đối rõ ràng thì đầu tư cho văn hóa vẫn còn vướng mắc. Vấn đề không chỉ nằm ở quy mô nguồn lực mà còn ở cách thức phân bổ và sử dụng nguồn lực sao cho hiệu quả.

Để tạo động lực mới cho công nghiệp văn hóa, bà cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, đồng thời xây dựng cơ chế phân bổ nguồn lực hợp lý giữa khu vực công và khu vực tư. Bên cạnh đó, cần tạo môi trường thuận lợi hơn để các cá nhân, doanh nghiệp sáng tạo tham gia sâu vào quá trình phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, từ đó khai thác hiệu quả tiềm năng và lợi thế sẵn có của Việt Nam.

Nhân lực vẫn là điểm nghẽn của điện ảnh và nghệ thuật biểu diễn

Không chỉ đối mặt thách thức cơ chế và công nghệ, lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn và điện ảnh gặp khó khăn đặc thù liên quan đến đào tạo nguồn nhân lực.

Tiến sĩ Phạm Huy Quang - Quyền Hiệu trưởng Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh TPHCM - đánh giá điện ảnh và sân khấu Việt Nam thời gian qua ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. Nhiều sân khấu thường xuyên kín khán giả, nhiều bộ phim Việt đạt doanh thu hàng trăm tỷ đồng cho thấy năng lực sản xuất nội dung trong nước đang từng bước được nâng cao. Một số tác phẩm đã tham gia các liên hoan phim quốc tế, góp phần đưa hình ảnh Việt Nam ra thế giới.

Tuy nhiên, khoảng cách giữa nghệ thuật Việt Nam và các sân chơi quốc tế vẫn còn khá lớn. Nếu như thị trường trong nước đang phát triển mạnh thì việc cạnh tranh tại các liên hoan phim quốc tế hay các đấu trường nghệ thuật chuyên nghiệp hàng đầu thế giới vẫn là bài toán cần nhiều nỗ lực để giải quyết.

“Chúng ta cần cạnh tranh ở những lĩnh vực cao hơn như các liên hoan phim quốc tế lớn hay các đấu trường nghệ thuật chuyên nghiệp trên thế giới”, TS. Phạm Huy Quang nhấn mạnh.

Theo ông, để nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành điện ảnh và nghệ thuật biểu diễn, yếu tố then chốt vẫn là chất lượng nguồn nhân lực. Tuy nhiên, công tác đào tạo hiện nay vẫn đang gặp không ít rào cản.

Một trong những khó khăn lớn nhất là việc thu hút nghệ sĩ có kinh nghiệm thực tiễn tham gia giảng dạy trong các cơ sở đào tạo nghệ thuật. Trong khi sinh viên cần được tiếp cận với những người đang hoạt động nghề nghiệp và có nhiều trải nghiệm thực tế, quy định hiện hành lại yêu cầu giảng viên đại học phải có trình độ từ thạc sĩ trở lên. Điều này khiến nhiều nghệ sĩ tên tuổi, dù sở hữu chuyên môn và kinh nghiệm nghề nghiệp phong phú, vẫn gặp khó khăn khi tham gia giảng dạy chính quy.

Từ thực tiễn đào tạo, ông Quang cho rằng việc xây dựng nguồn nhân lực cho công nghiệp văn hóa cần được thực hiện sớm và theo hướng dài hạn. Nghệ thuật phải đến gần học sinh thông qua chương trình học đường.

“Khi trẻ em tiếp xúc với nghệ thuật từ sớm, các em sẽ hình thành khả năng cảm thụ, thói quen thưởng thức và tình yêu đối với văn hóa nghệ thuật. Đây chính là nền tảng quan trọng để phát triển nguồn nhân lực và thị trường văn hóa trong tương lai”, Tiến sĩ Phạm Huy Quang nhận định.

Từ bài học Hàn Quốc đến phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam

Dưới góc nhìn của người có nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực điện ảnh, đạo diễn Nguyễn Quang Dũng cho rằng công nghiệp văn hóa cần được nhìn nhận là ngành kinh tế đặc biệt. Việc áp dụng cách tiếp cận và cơ chế quản lý giống lĩnh vực kinh tế thông thường khó tạo điều kiện để các ngành công nghiệp văn hóa phát tiềm năng và sức cạnh tranh.

Đầu tư cho văn hóa là câu chuyện dài hạn, không thể đo đếm hiệu quả bằng kết quả tức thời hay lợi nhuận trực tiếp. Ngành văn hóa không phải lúc nào cũng tạo nguồn thu lớn lập tức, nhưng lại mang đến giá trị cho hình ảnh quốc gia, thương hiệu đất nước.

Đạo diễn Nguyễn Quang Dũng dẫn chứng trường hợp của Hàn Quốc, nơi điện ảnh, âm nhạc và các sản phẩm văn hóa thay đổi mạnh mẽ hình ảnh quốc gia. Thành công của làn sóng văn hóa Hàn Quốc tạo nguồn thu trực tiếp từ ngành giải trí, thúc đẩy du lịch, xuất khẩu và nhiều lĩnh vực kinh tế khác phát triển.

Ông cho rằng muốn phát triển công nghiệp văn hóa, trước hết cần có nhận thức đúng về vai trò của văn hóa trong chiến lược phát triển quốc gia. Đạo diễn Nguyễn Quang Dũng nhấn mạnh vai trò trung tâm của con người. Cần xây dựng các cơ chế hỗ trợ thiết thực dành cho nghệ sĩ, người trẻ sáng tạo và các hoạt động đào tạo.

Một trong những giải pháp cần được đẩy mạnh là tạo điều kiện nghệ sĩ tham gia hoạt động trong trường học, giao lưu với học sinh, sinh viên nhằm truyền cảm hứng và giúp thế hệ trẻ hiểu rõ hơn về giá trị của lao động sáng tạo.

Đạo diễn cũng đề xuất tạo điều kiện thuận lợi để đoàn phim, dự án văn hóa và các nhà sản xuất quốc tế đến Việt Nam làm việc. Đây là cơ hội quảng bá hình ảnh đất nước, giúp lực lượng lao động trong nước tiếp cận quy trình sản xuất chuyên nghiệp, nâng cao kỹ năng nghề nghiệp và từng bước hội nhập với các tiêu chuẩn quốc tế.

Theo ông, môi trường sáng tạo cũng cần được cởi mở hơn đối với những ý tưởng mới và các thử nghiệm nghệ thuật.

“Văn hóa không chỉ là gìn giữ mà còn là sáng tạo. Muốn có cái mới thì phải chấp nhận thử nghiệm. Trong quá trình đó có thể có thành công và cũng có thể có thất bại, nhưng đó là điều cần thiết để tìm ra những giá trị mới”, đạo diễn chia sẻ thêm.

Nhằm tạo thêm sân chơi bổ ích cho trẻ em trong dịp hè, Hội sách Thiếu nhi TP HCM lần VI năm 2026 sẽ diễn ra từ ngày 26-6 đến 2-7 với chủ đề "Em vui đọc sách, học bao điều hay".

Theo Sở Văn hóa và Thể thao TP HCM, hội sách được tổ chức tại nhiều địa điểm như Thư viện Khoa học Tổng hợp TP HCM, các đường sách, không gian sách và một số khu dân cư trên địa bàn thành phố. Chương trình là một trong những hoạt động trọng tâm trong kế hoạch chăm lo, phục vụ thiếu nhi hè năm nay.

Trong khuôn khổ hội sách, bạn đọc nhỏ tuổi sẽ được tiếp cận hàng ngàn đầu sách thuộc nhiều lĩnh vực, từ văn học, lịch sử, khoa học đến kỹ năng sống. Bên cạnh hoạt động trưng bày, giới thiệu sách, ban tổ chức còn thực hiện các chương trình giao lưu với tác giả, kể chuyện theo sách, hướng dẫn kỹ năng đọc và nhiều sân chơi trải nghiệm dành cho thiếu nhi.

Ngoài hội sách, TP HCM còn triển khai nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật và thể thao dành cho thiếu nhi như triển lãm chuyên đề, chương trình biểu diễn nghệ thuật, lớp học bơi và các hoạt động rèn luyện kỹ năng, góp phần tạo nên một mùa hè an toàn, lành mạnh và bổ ích cho trẻ em thành phố.

“Một số xu hướng mới của báo chí truyền thông hiện đại” là công trình nghiên cứu của nhóm tác giả đang là giảng viên báo chí – truyền thông tại các cơ sở đào tạo đại học ở Việt Nam như Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội), Trường Đại học Khoa học (Đại học Huế), Trường Đại học Khoa học (Đại học Thái Nguyên).

Nội dung cuốn sách được cấu trúc với 4 chương:

Chương 1: Báo chí trong bối cảnh số và trí tuệ nhân tạo

Chương 2: Truyền hình hiện đại: Đặc tính và xu hướng

Chương 3: Xu hướng phát thanh hiện đại trên Internet

Chương 4: Những vấn đề của quảng cáo hiện đại

Nội dung cuốn sách đề cập đến một số xu hướng mới của báo chí truyền thông hiện nay, với mong muốn đem đến một cái nhìn xuyên suốt và đa diện về những xu hướng chủ đạo của báo chí truyền thông hiện đại cả trên thế giới và ở Việt Nam, cả trên lĩnh vực báo chí và truyền thông.

Năm xuất bản: 2026

Khổ sách: 14,5 x 20,5 cm

Số trang: 334

Mã sách ISBN: 9786044524368

Nhà Xuất bản : Nhà xuất bản Khoa Học Công Nghệ Truyền Thông

Đơn vị phát hành : Nhà xuất bản Khoa Học Công Nghệ Truyền Thông

Các bạn quan tâm, ủng hộ có thể đặt sách với Nhà xuất bản, Đơn vị phát hành hoặc trực tiếp với tác giả qua địa chỉ emai: dinhhauhhl@gmail.com hoặc haund@vnu.edu.vn. Giá sách: 75.000 vnđ

Mỗi giai đoạn của văn học Việt Nam đều có những gương mặt tiêu biểu góp phần định hình diện mạo của cả một thời đại. Họ không chỉ phản ánh hiện thực bằng ngôn từ mà còn đặt ra những câu hỏi lớn về thân phận con người, về xã hội và về những giá trị mà con người theo đuổi.

Trong dòng chảy ấy, Nam Cao là nhà văn có vị trí đặc biệt. Ông được đánh giá là cây bút hiện thực xuất sắc của văn học Việt Nam thế kỷ XX, người đã để lại nhiều tác phẩm kinh điển với giá trị nghệ thuật và nhân văn sâu sắc. Dù đã nhiều năm trôi qua, tên tuổi Nam Cao vẫn được nhắc đến như một biểu tượng của văn học hiện thực Việt Nam.

Cây bút đỉnh cao của văn học hiện thực Việt Nam

Nam Cao là bút danh của nhà văn, nhà báo, liệt sĩ Trần Hữu Tri. Ông sinh ngày 29/10/1915 trong một gia đình nông dân tại làng Đại Hoàng, tổng Cao Đà, huyện Nam Sang (xã Hòa Hậu, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam cũ). Đây không chỉ là quê hương của nhà văn mà còn là nơi sản sinh những nguyên mẫu nhân vật nổi tiếng làm nên tên tuổi ông sau này như Thị Nở, Bá Kiến, Binh Chức, Lão Hạc, Dì Hảo, Lang Rận hay Trạch Văn Đoành.

Năm 1934, khi mới 19 tuổi, Nam Cao bước vào làng văn với những truyện ngắn mang màu sắc lãng mạn như Cảnh Cuối Cùng, Hai Cái Xác, Nghèo, Những Cánh Hoa Tàn, Một Bà Hào Hiệp, Cái Chết Của Con Mực... Tuy nhiên, phải đến năm 1941, khi kiệt tác Đôi Lứa Xứng Đôi (sau này đổi tên thành Chí Phèo) ra đời, phong cách hiện thực đặc sắc của ông mới thực sự được khẳng định.

Dù đến với văn học hiện thực muộn hơn các tên tuổi lớn như Ngô Tất Tố, Nguyễn Công Hoan hay Vũ Trọng Phụng, Nam Cao nhanh chóng khẳng định vị thế bằng hàng loạt truyện ngắn xuất sắc viết về người nông dân. Với hơn 20 tác phẩm tiêu biểu như Chí Phèo, Lão Hạc, Một Đám Cưới, Một Bữa No, Lang Rận, Điếu Văn, Mua Danh, Tư Cách Mõ... ông đã dựng nên bức tranh chân thực về nông thôn Việt Nam giai đoạn 1940-1945.

Xuất phát từ quan niệm "nghệ thuật không nên là ánh trăng lừa dối", Nam Cao luôn hướng ngòi bút vào hiện thực đời sống, phản ánh những đau khổ, bất công của con người. Cùng với Nguyễn Công Hoan, Ngô Tất Tố, Nguyên Hồng..., ông góp phần quan trọng tạo nên những thành tựu nổi bật của dòng văn học hiện thực Việt Nam nửa đầu thế kỷ XX.

Chí Phèo - kiệt tác được dịch ra nhiều thứ tiếng

Được viết vào tháng 2/1941, Chí Phèo là tác phẩm xuất sắc nhất của Nam Cao và là một trong những kiệt tác của văn học Việt Nam hiện đại. Tác phẩm từng được đưa vào giảng dạy trong chương trình Ngữ văn lớp 11 cũ.

Tác phẩm là truyện ngắn đầu tiên phản ánh bi kịch người nông dân bị "lưu manh hóa", thay vì chỉ dừng lại ở số phận bị bần cùng hóa như trong Lão Hạc hay Tắt Đèn.

Nhân vật Chí Phèo là hình tượng mở đường cho tư tưởng phản kháng trong văn học hiện thực. Dù kết thúc bằng bi kịch, việc Chí Phèo giết Bá Kiến trước khi tự sát đã thể hiện sự vùng lên chống lại cái ác và đòi quyền sống cho bản thân, khác với sự cam chịu hoặc bế tắc của nhiều nhân vật nông dân trong các tác phẩm trước đó.

Đến nay, Chí Phèo được ghi nhận đã dịch ra ít nhất 3 ngôn ngữ phổ biến trên thế giới gồm tiếng Pháp, tiếng Anh và tiếng Trung.

Tại Pháp, tác phẩm được xuất bản với tên Chi pheo, paria casse-cou: et autres nouvelles (tạm dịch: Chí Phèo, kẻ cùng khổ liều mạng và những truyện ngắn khác). Giới nghiên cứu và độc giả Pháp từng nhận xét nhân vật Chí Phèo có những nét tương đồng với các nhân vật trong kiệt tác Những Người Khốn Khổ của Victor Hugo.

Với tiếng Anh, tác phẩm xuất hiện trong tuyển tập Chí Phèo và những truyện khác do Nhà xuất bản Ngoại văn Hà Nội phát hành năm 1983.

Tại Trung Quốc, Chí Phèo được dịch phục vụ nghiên cứu và giảng dạy, trong đó tên nhân vật được giữ nguyên hoặc phiên âm tương đương là Ất Phỉ Âu hoặc Ất Phỉ Áo.

Không chỉ được dịch ra nhiều ngôn ngữ, tác phẩm còn xuất hiện tại nhiều trường đại học danh tiếng trên thế giới.

Đại học Victoria (Úc) sử dụng tác phẩm trong nghiên cứu tiến sĩ với đề tài Chủ nghĩa hiện thực xã hội chủ nghĩa trong văn học Việt Nam: Phân tích mối quan hệ giữa văn học và chính trị.

Thư viện của Đại học Stanford (Mỹ) hiện cũng lưu trữ tác phẩm Chí Phèo của Nam Cao. Ngoài ra, Đại học Oxford từng xuất bản tuyển tập Ánh sáng của Thủ đô: Ba tác phẩm kinh điển Việt Nam hiện đại, giới thiệu những tác phẩm tiêu biểu của văn học hiện thực Việt Nam, trong đó có Chí Phèo của Nam Cao cùng các tác phẩm của Vũ Trọng Phụng và Nguyên Hồng.

Tại Đại học Duke (Mỹ), Chí Phèo được xem là một tác phẩm kinh điển để nghiên cứu dưới góc nhìn lịch sử và chính trị. Đại học Tây Úc cũng sử dụng tác phẩm làm tài liệu tham khảo trong luận án tiến sĩ nghiên cứu về dịch thuật giữa tiếng Việt và tiếng Anh.

Đặc biệt, Giáo sư Ngô Như Bình – người đầu tiên giảng dạy ngôn ngữ và văn hóa Việt Nam tại Đại học Harvard đã đưa Chí Phèo vào chương trình giảng dạy cho sinh viên trường.

Trong nhiều nghiên cứu quốc tế, Chí Phèo thường được đặt cạnh những tác phẩm nổi tiếng như Những Người Khốn Khổ của Victor Hugo hay AQ Chính Truyện của Lỗ Tấn. Tại Việt Nam, tác phẩm cũng nhiều lần được chuyển thể thành phim, nổi tiếng nhất là bộ phim kinh điển Làng Vũ Đại Ngày Ấy của đạo diễn Phạm Văn Khoa.

Cuộc đời cống hiến và di sản còn sống mãi của nhà văn Nam Cao

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Nam Cao tiếp tục có nhiều đóng góp quan trọng cho văn học cách mạng. Ông tham gia Hội Văn hóa Cứu quốc, giữ vai trò Thư ký tòa soạn tạp chí Tiên Phong, tham gia đoàn quân Nam tiến với tư cách phóng viên rồi công tác tại chiến khu Việt Bắc cho báo Cứu Quốc.

Năm 1950, ông làm việc tại tạp chí Văn Nghệ thuộc Hội Văn nghệ Việt Nam và là Ủy viên Tiểu ban Văn nghệ Trung ương. Trong suốt những năm tháng ấy, Nam Cao sống và sáng tác hết mình cho cách mạng.

Ngày 30/11/1951, trên đường vào vùng địch hậu Liên khu III công tác, Nam Cao cùng đoàn cán bộ bị phục kích và hy sinh anh dũng khi mới 36 tuổi. Ông ngã xuống giữa lúc tài năng đang ở độ chín, khi bản thảo cuối cùng của tác phẩm Định Mức còn chưa khô mực.

Dù cuộc đời ngắn ngủi, Nam Cao đã để lại một di sản đồ sộ cho văn học Việt Nam. Năm 1996, ông được Đảng và Nhà nước truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt 1 cho các tác phẩm tiêu biểu như Nhật Ký Ở Rừng, Đôi Mắt, Sống Mòn, Chí Phèo và Nửa Đêm.

Hơn nửa thế kỷ sau ngày mất, những trang văn của Nam Cao vẫn tiếp tục được đọc, nghiên cứu và giảng dạy ở nhiều quốc gia. Từ ngôi làng Đại Hoàng nhỏ bé, Chí Phèo đã vượt qua biên giới ngôn ngữ để trở thành một trong những tác phẩm Việt Nam có sức ảnh hưởng quốc tế sâu rộng nhất.

Càng gần thời gian “xuất trận” kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, việc đột ngột “mất kết nối” với đề thi minh họa khiến nhiều sĩ tử “rơi vào trầm tư”. Dù chỉ có giá trị tham khảo nhưng đề minh họa vẫn luôn là “la bàn” dẫn đường đáng tin cậy.

Bạn Trà My (lớp 12B1 trường THPT Dĩ An, TP.HCM) băn khoăn: “Việc không có đề minh họa, vì sẽ hơi khó cho mình trong việc xác định hướng ôn tập, bởi đề minh họa thường cho chúng mình hình dung rõ ràng về đề thi thực tế. Từ tỷ trọng câu hỏi, phân hóa điểm số các dạng bài thông hiểu, vận dụng và vận dụng cao có trong đề”.

Tuy nhiên chúng mình đừng quá lo lắng. Nhận xét về xu hướng ôn tập “mở” môn Ngữ văn, chị Trần Thụy Quỳnh Phương (sinh viên năm cuối trường Đại học Sư Phạm TP.HCM) chia sẻ: “Năm 2025, đề thi của chương trình mới vẫn lấy chủ đề liên quan đến tuổi trẻ làm trục, thế nhưng nội dung đã có sự liên kết chặt chẽ với những vấn đề thời sự nóng hổi của đời sống, quốc gia”.

“Từ loại đề có yêu cầu cụ thể về nội dung, giới hạn phạm vi tư liệu, thao tác, cách thức làm bài…, các câu hỏi trong kiểm tra đánh giá giờ đây đã chú trọng vào tính “mở”, nghĩa là dành cho người làm bài một biên độ lựa chọn từ “rộng” cho đến “rất rộng” về mặt nội dung, phương pháp, quan điểm…” - chị Quỳnh Phương nhấn mạnh.

Tìm ngữ liệu ôn tập ở đâu?

Theo báo cáo nghiên cứu của GS Thierry Warin (Giáo sư khoa học dữ liệu cho chuyển đổi toàn cầu, Đại học HEC Montreal, Canada) vào tháng 8/2025, có đến 35% chatbot AI dù được đánh giá là thông minh hàng đầu đã đưa ra thông tin sai lệch.

Thực chất, khi có sự giúp sức từ AI, teen có thể tra cứu thông tin nhanh, gợi ý ý tưởng và hướng triển khai khi viết bài, thậm chí là kiểm tra và sửa lỗi… Tuy nhiên, nếu lạm dụng quá mức, chúng mình rất dễ rơi vào bẫy phụ thuộc, dẫn đến lười suy nghĩ, thiếu sáng tạo, thiếu cảm xúc - đây cũng là một trong những tiêu chí quan trọng khi giám khảo chấm điểm bài thi môn Ngữ Văn, chiếm đến 0,25 điểm trong phần nghị luận văn học và 0,5 điểm trong phần nghị luận xã hội.

Thạc sĩ Hồ Tấn Nguyên Minh (Tổ trưởng Ngữ Văn, trường THPT chuyên Lương Văn Chánh, Đắk Lắk) bật mí bí kíp tìm tài liệu tham khảo uy tín và chất lượng để bạn áp dụng cho bài của mình: “Các em có thể tìm đọc sách dùng cho nhà trường THPT từ các nhà xuất bản uy tín như NXB Giáo Dục, NXB Đại học Sư Phạm, NXB Đại học Quốc Gia. Một số trang báo, tạp chí chuyên ngành như Tạp chí Văn học và tuổi trẻ, Báo Giáo dục và Thời đại…”.

Ngoài ra, để kiểm chứng tài liệu có chính xác và đáng tin cậy hay không, hãy check ngay 3 tiêu chí dưới đây do thầy Nguyên Minh gợi ý:

"Bắt sóng" hoa điểm mười

Bên cạnh cơn sốt “tẩy xanh” (greenwashing) trong đề thi môn tiếng Anh năm ngoái thì “nhiệt độ” cập nhật xu hướng của đề thi môn Ngữ Văn luôn đỉnh chóp! Nếu bạn còn nhớ “vùng trời quê hương nào cũng là bầu trời Tổ quốc” thì đây cũng chính là một gợi ý để các sĩ tử bật hệ điều hành ôn luyện qua việc thường xuyên cập nhật tin tức để không trở thành “người tối cổ” trong đề thi Văn.

Bạn Mai Chi (cựu học sinh lớp 12 Chuyên Văn, trường THPT Nguyễn Hữu Huân, TP.HCM, đạt điểm 9,25 môn Ngữ Văn trong kỳ thi THPT Quốc gia năm học 2024 - 2025) bật mí: “Để có được nguồn dẫn chứng cho bài nghị luận xã hội, mình hay nghe chương trình Have A Sip. Việc nghe podcast thường xuyên giúp mình mở mang nhiều luận điểm, góc nhìn của cuộc sống từ những khách mời nhiều trải nghiệm”.

Việc nắm bắt thông tin thời sự hay tìm dẫn chứng phù hợp có thể là thử thách với nhiều học sinh. Tuy nhiên, mỗi người đều sở hữu những thế mạnh riêng, từ tư duy phân tích đến khả năng lập luận, để tạo nên lợi thế trong quá trình ôn thi môn Ngữ Văn.

VHO - Sau nhiều thập niên giao lưu văn hóa, số lượng tác phẩm văn học Việt Nam được dịch và phát hành tại Trung Quốc vẫn chỉ chiếm một tỷ lệ rất nhỏ. Đằng sau những hợp đồng bản quyền đầu tiên là câu chuyện dài về dịch thuật, quảng bá, bản quyền và những nỗ lực mở đường để văn chương Việt tìm chỗ đứng trên thị trường xuất bản lớn bậc nhất châu Á.

Những khoảng trống trên kệ sách

Dù có nhiều điểm tương đồng về lịch sử và văn hóa, sự hiện diện của văn học Việt Nam tại Trung Quốc vẫn khá khiêm tốn. Trong gần 60 năm, từ 1949-2006, chỉ khoảng 150 đầu sách văn học Việt Nam được dịch và xuất bản tại Trung Quốc. Trong số đó có những tác phẩm quen thuộc như Truyện Kiều, Số đỏ, Chí Phèo... Tính trung bình, mỗi năm chưa đến hai đầu sách Việt đến được với độc giả nước này.

Không ít tác phẩm từng được xuất bản trước đây đến nay cũng không còn xuất hiện trên thị trường nước bạn. Phần lớn được thực hiện theo hình thức trao đổi hoặc tặng phẩm trong khuôn khổ các chương trình hợp tác giữa hai chính phủ, chưa hình thành được một thị trường bản quyền thực sự.

Thực trạng ấy cũng là điều được nhiều đại biểu nhắc tới tại chương trình Giao lưu Bản quyền sách Việt - Trung năm 2026 tổ chức vừa qua tại Trụ sở Hội Nhà văn TP.HCM. Phát biểu tại sự kiện, nhà văn Trịnh Bích Ngân, Chủ tịch Hội Nhà văn TP cho rằng, hội nhập quốc tế là một trong những hướng đi quan trọng của văn học đương đại. Quá trình giao lưu, tiếp biến và quảng bá văn chương giữa các quốc gia không chỉ mở rộng không gian sáng tạo mà còn góp phần khẳng định bản sắc dân tộc trong đời sống văn hóa toàn cầu.

Từ khoảng trống trên thị trường xuất bản Trung Quốc, nhiều đơn vị làm sách tư nhân đã lựa chọn cách tự mở đường cho sách Việt. Một trong những người tiên phong là dịch giả Nguyễn Lệ Chi, Giám đốc Chibooks.

Nhớ lại hơn 30 năm đi lại, giảng dạy và giao lưu văn hóa giữa hai nước, bà Nguyễn Lệ Chi cho biết, vào những năm 1990, khi Internet còn chưa phổ biến, việc trao đổi thông tin chủ yếu diễn ra qua thư từ nên hiểu biết về đất nước, con người của nhau còn nhiều hạn chế. Không ít câu hỏi ngây ngô, thậm chí sai lệch của bạn bè Trung Quốc về Việt Nam đã khiến bà trăn trở về cách giới thiệu hình ảnh đất nước mình ra bên ngoài. Từ những trải nghiệm đó, bà mong muốn đưa tới độc giả Trung Quốc một cái nhìn đầy đủ hơn về con người và văn hóa Việt Nam; từ lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết, nghĩa tình đến những giá trị văn hóa đặc sắc của từng vùng miền. Theo bà, sự thấu hiểu về văn hóa chính là nền tảng để các dân tộc tăng cường hợp tác và xây dựng quan hệ bền vững.

Năm 2006, bà Nguyễn Lệ Chi tự mang sách sang Trung Quốc theo đường tiểu ngạch để tổ chức triển lãm sách Việt Nam đầu tiên tại Hội chợ Trung Quốc Expo ở Nam Ninh. Gian hàng khi đó khá nhỏ, nằm giữa các khu trưng bày hàng thủ công mỹ nghệ và thực phẩm. Dù vậy, toàn bộ số sách mang theo đều được bán hết. Kết quả ấy trở thành dấu mốc đầu tiên cho hành trình đưa sách Việt đến với thị trường tỉ dân bằng con đường chính ngạch.

Bản quyền mở lối

Sau gần hai thập niên theo đuổi mục tiêu đưa tác giả Việt và sách Việt ra thế giới, Chibooks đã chuyển từ những hoạt động quảng bá đơn lẻ sang các phương thức tiếp cận bài bản hơn. Bên cạnh việc đưa sách lên các sàn thương mại điện tử phục vụ sinh viên tại những trường đại học Trung Quốc có đào tạo tiếng Việt, năm 2023, Chibooks trở thành đại diện duy nhất tại Việt Nam của trang web Dịch vụ thương mại bản quyền Trung Quốc - ASEAN, dự án trọng điểm của Tập đoàn Xuất bản Truyền thông Quảng Tây.

Từ nền tảng hợp tác này, những giao dịch bản quyền đầu tiên bắt đầu được hiện thực hóa. Năm 2024, hai tác phẩm mang đậm dấu ấn văn hóa Việt là Người Hà Nội chuyện ăn chuyện uống một thời của tác giả Vũ Thế Long và Vắt qua những ngàn mây của tác giả Đỗ Quang Tuấn Hoàng được Nhà xuất bản Khoa học Kỹ thuật Quảng Tây mua bản quyền. Đến tháng 11.2025, cả hai chính thức phát hành tại Trung Quốc.

Đáng chú ý, Người Hà Nội chuyện ăn chuyện uống một thời được bình chọn là tác phẩm Đông Nam Á có sức ảnh hưởng nhất năm 2025. Đây là một trong số rất ít tác phẩm Việt Nam tạo được tiếng vang đáng kể tại thị trường Trung Quốc kể từ sau thành công của Dế mèn phiêu lưu ký.

Đà kết nối tiếp tục được mở rộng trong giai đoạn 2025-2026 khi Chibooks nhận được sự ủy thác của nhiều nhà văn như Trịnh Bích Ngân, Hồ Anh Thái, Nguyễn Nhật Ánh để thực hiện dịch thuật và giới thiệu tác phẩm tới độc giả Trung Quốc.

Tại chương trình giao lưu bản quyền, một thông tin đáng chú ý được công bố là tiểu thuyết Thế giới xô lệch của nhà văn Trịnh Bích Ngân đã hoàn tất bản dịch tiếng Trung và được một nhà xuất bản Trung Quốc đồng ý mua bản quyền. Hợp đồng hiện đang trong giai đoạn hoàn thiện để có thể phát hành vào năm 2027.

Song song với hoạt động chuyển nhượng bản quyền, nhiều mô hình hợp tác xuất bản mới cũng đang được triển khai. Tiêu biểu là cuốn Ngôn ngữ trong thể thao Việt - Hán, do Chibooks và Nhà xuất bản Giáo dục Quảng Tây phối hợp thực hiện với sự tham gia của chuyên gia hai nước. Xuất bản vào tháng 7.2025, cuốn sách hiện đã được đưa vào giảng dạy tại các trường thể thao của Việt Nam và Trung Quốc. Trong khi đó, các tác phẩm như Ngàn năm trà Việt, Về Huế ăn cơm, Việt Nam ăn mặc thong dong cũng đang được dịch thuật để tiếp tục tiếp cận thị trường này.

Nút thắt mang tên dịch thuật

Dù đã có những chuyển động tích cực, hành trình đưa văn học Việt Nam ra thế giới nói chung và đến với độc giả Trung Quốc nói riêng vẫn đối mặt nhiều thách thức.

Từ thực tế đó, Chibooks đã phối hợp với Tổng Lãnh sự quán Trung Quốc tại TP.HCM và Hội Nhà văn TP.HCM tổ chức Cuộc thi dịch Văn học Việt - Trung, Trung - Việt mùa 1 và mùa 2 từ năm 2025. Hoạt động này tạo môi trường học thuật để sinh viên hai nước dịch qua lại các tác phẩm văn học, đồng thời góp phần phát hiện những gương mặt dịch giả trẻ.

Đánh giá cao sáng kiến này, ông Từ Châu, Phó Tổng Lãnh sự Trung Quốc tại TP.HCM cho rằng, sách là phương tiện quan trọng truyền tải văn minh, còn hợp tác bản quyền là cầu nối của giao lưu văn hóa. Những năm qua, Tổng Lãnh sự quán Trung Quốc tại TP.HCM đã phối hợp với Chibooks trao tặng hơn 16.000 cuốn sách Trung Quốc bản tiếng Việt cho 17 trường học khu vực phía Nam, mời nhiều nhà văn Trung Quốc đến giao lưu và tổ chức các cuộc thi dịch thuật trực tuyến nhằm thúc đẩy giao lưu nhân văn giữa hai nước.

Ông cho biết thời gian tới, các bên sẽ tiếp tục thúc đẩy cơ chế trao đổi bản quyền theo hướng thực chất hơn, nâng cao hiệu quả truyền bá liên văn hóa và mở rộng hợp tác sang các lĩnh vực như xuất bản số, khoa học công nghệ trên nền tảng hợp tác Trung Quốc - ASEAN.

Chuẩn bị cho những bước đi dài hạn trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh, dịch giả Nguyễn Lệ Chi thông tin, Chibooks sẽ phối hợp với Hội đồng Văn học dịch thuộc Hội Nhà văn TP.HCM tổ chức hội thảo Dịch thuật văn học trước thách thức của phần mềm công nghệ số, cùng nhiều workshop chuyên sâu nhằm nâng cao năng lực và trách nhiệm nghề nghiệp của đội ngũ dịch giả.

Khi nút thắt dịch thuật từng bước được tháo gỡ và các cơ chế hợp tác bản quyền ngày càng hoàn thiện, cơ hội để nhiều tác phẩm văn học, văn hóa Việt Nam hiện diện trên các kệ sách quốc tế cũng trở nên rõ nét hơn.

Nút thắt của hành trình đưa văn học ra thế giới

Giải thưởng Văn học ASEAN được tổ chức thường niên từ năm 1979. Đến nay, Việt Nam đã có gần 50 nhà văn được vinh danh. Dù vậy, số lượng tác phẩm văn học Việt Nam được dịch và phát hành ở nước ngoài vẫn còn khiêm tốn.

Theo các chuyên gia, bên cạnh hạn chế về nguồn lực tài chính, thiếu chiến lược quảng bá dài hạn, sức ép cạnh tranh từ các sản phẩm văn hóa đại chúng và những thách thức trong bảo vệ bản quyền trên môi trường số, trở ngại lớn nhất hiện nay vẫn là đội ngũ dịch giả. Việc chuyển tải thành công một tác phẩm văn học đòi hỏi người dịch không chỉ giỏi ngôn ngữ mà còn phải am hiểu sâu sắc bối cảnh lịch sử, văn hóa và đời sống của cả hai quốc gia.

Việt Nam có một nhà văn là "cha đẻ" của tác phẩm được dịch ra 15 thứ tiếng, xuất bản ở 40 quốc gia và vùng lãnh thổ

Nhà văn này là cây đại thụ của văn học Việt Nam hiện đại, người đã dành hơn 60 năm cầm bút và để lại kho tàng sáng tác đồ sộ với hơn 100 tác phẩm.

Không nhiều tác phẩm văn học Việt Nam có thể chạm tới độc giả toàn cầu, càng hiếm tác phẩm thiếu nhi làm được điều đó. Thế nhưng, một cuốn sách ra đời từ năm 1941 đã vượt qua mọi rào cản về ngôn ngữ và biên giới để được dịch sang hơn 15 thứ tiếng, xuất bản tại hơn 40 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Tác phẩm ấy chính là Dế Mèn Phiêu Lưu Ký của nhà văn Tô Hoài - tên tuổi lớn của văn học Việt Nam hiện đại.

Nhà văn của mọi lứa tuổi và kho tàng sáng tác đồ sộ

Tô Hoài có tên khai sinh là Nguyễn Sen, sinh ngày 27/9/1920 tại thôn Cát Động, Thị trấn Kim Bài, huyện Thanh Oai (nay là xã Thanh Oai), Hà Nội và qua đời ngày 6/7/2014, hưởng thọ 93 tuổi.

Trong suốt cuộc đời cầm bút, Tô Hoài là nhà văn có đóng góp lớn cho văn học nước nhà. Không chỉ ghi dấu ở mảng văn học dành cho người lớn, nhiều tác phẩm thiếu nhi của ông còn được dịch sang nhiều ngôn ngữ. Chính vì vậy, ông được nhiều người gọi là “nhà văn của mọi lứa tuổi”.

Sinh ra trong một gia đình thợ thủ công ở huyện Thanh Oai (cũ) nhưng Tô Hoài lại lớn lên tại quê ngoại ở làng Nghĩa Đô, huyện Từ Liêm, phủ Hoài Đức, tỉnh Hà Đông (cũ), nay thuộc khu vực quận Cầu Giấy (cũ), Hà Nội. Bút danh Tô Hoài của ông được ghép từ hai địa danh quen thuộc là sông Tô Lịch và phủ Hoài Đức.

Tuổi trẻ của nhà văn gắn liền với nhiều công việc mưu sinh khác nhau như bán hàng, dạy trẻ, làm kế toán hiệu buôn, thậm chí có thời gian thất nghiệp. Tuy nhiên, chính văn chương đã mở ra bước ngoặt lớn trong cuộc đời ông. Ngay từ những sáng tác đầu tiên, Tô Hoài đã nhanh chóng thu hút sự chú ý của độc giả, đặc biệt sau thành công vang dội của tác phẩm Dế Mèn Phiêu Lưu Ký.

Năm 1943, ông gia nhập Hội Văn hóa cứu quốc. Trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, Tô Hoài hoạt động tích cực trong lĩnh vực báo chí và sáng tác, cho ra đời nhiều tác phẩm quan trọng, trong đó có Truyện Tây Bắc. Sau năm 1954, ông có điều kiện tập trung nhiều hơn cho công việc sáng tác văn học.

Trải qua hơn 60 năm lao động nghệ thuật, Tô Hoài đã để lại hơn 100 tác phẩm thuộc nhiều thể loại như truyện ngắn, truyện dài, hồi ký, ký sự, tiểu luận, kịch bản phim và các tác phẩm viết về kinh nghiệm sáng tác.

Những sáng tác đầu tay của ông được đăng trên các ấn phẩm như Hà Nội Tân Văn và Tiểu Thuyết Thứ Bảy. Ngay khi xuất hiện, các tác phẩm này đã nhận được sự quan tâm của đông đảo bạn đọc, đồng thời giúp ông từng bước khẳng định vị thế trong đời sống văn học.

Nhiều tác phẩm nổi bật của Tô Hoài có thể kể đến như Quê Người, O Chuột, Con Dế Mèn (sau được bổ sung và đổi tên thành Dế Mèn Phiêu Lưu Ký), Trăng Thề, Nhà Nghèo...

Sau năm 1945, tư duy sáng tác của ông có sự chuyển biến rõ nét. Nếu trước đó ngòi bút của Tô Hoài chủ yếu tập trung vào những vùng quê nghèo ngoại thành Hà Nội thì về sau, ông mở rộng không gian phản ánh tới nhiều vùng đất, nhiều tầng lớp con người khác nhau.

Dù vậy, một mạch nguồn quan trọng trong sáng tác của ông vẫn là những suy ngẫm về xã hội Việt Nam trước năm 1945. Các tác phẩm như Mười Năm, Quê Nhà, Chuyện Cũ Hà Nội... đã tái hiện sinh động ký ức lịch sử, văn hóa và đời sống Hà Nội qua nhiều giai đoạn khác nhau.

Thông qua những trang viết ấy, người đọc có cơ hội hiểu hơn về phong tục, tập quán, nếp sinh hoạt và con người Hà Nội trong suốt thế kỷ XX. Đây cũng là minh chứng cho vốn sống phong phú cùng nguồn cảm hứng sáng tác dồi dào của nhà văn.

Dế Mèn Phiêu Lưu Ký – tác phẩm Việt Nam vươn ra thế giới

Năm 1941, Dế Mèn Phiêu Lưu Ký chính thức ra đời và nhanh chóng trở thành hiện tượng của văn học thiếu nhi Việt Nam. Thành công của tác phẩm giúp tên tuổi Tô Hoài được biết đến rộng rãi hơn, đồng thời xuất hiện thường xuyên trên nhiều tờ báo và tạp chí như Truyền Bá, Phổ Thông Bán Nguyệt San, Những Tác Phẩm Hay...

Tác phẩm kể về hành trình trưởng thành của Dế Mèn - một chú dế trẻ, khỏe mạnh, tự tin nhưng cũng đầy kiêu ngạo và bồng bột. Sau bài học đau đớn từ cái chết của Dế Choắt, Dế Mèn bắt đầu những chuyến phiêu lưu qua nhiều vùng đất, gặp gỡ những người bạn mới và đối mặt với nhiều thử thách khác nhau.

Qua từng trải nghiệm, chú dế dần nhận ra giá trị của tình bạn, tinh thần trách nhiệm, sự đoàn kết cũng như khát vọng hướng tới một cuộc sống hòa bình, tốt đẹp hơn.

Theo Trung ương Hội Kỷ lục gia Việt Nam, Dế Mèn Phiêu Lưu Ký đã được chuyển ngữ sang hơn 15 thứ tiếng trên thế giới, bao gồm tiếng Pháp, Nga, Đức, Trung Quốc, Nhật Bản, Ba Lan, Romania, Cuba, Hàn Quốc, Lào, Campuchia, Thái Lan cùng nhiều ngôn ngữ khác. Không dừng lại ở đó, tác phẩm còn được xuất bản tại hơn 40 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Từ những bãi cỏ ven sông Tô Lịch trong trí tưởng tượng của một nhà văn Việt Nam, Dế Mèn Phiêu Lưu Ký đã vượt qua biên giới quốc gia để trở thành người bạn tuổi thơ của nhiều thế hệ độc giả trên khắp thế giới. Hơn 8 thập kỷ sau ngày ra đời, hành trình của Dế Mèn vẫn tiếp tục được nối dài, trở thành một trong những biểu tượng thành công nhất của văn học Việt Nam.

Tổng hợp

Hơn cả sự hỗ trợ vật chất, mô hình đã trở thành nguồn động viên âm thầm để nhiều học sinh nghèo không phải bỏ dứ giấc mơ học tập vì nghịch cảnh.

Từ nỗi lòng của một người mẹ đến mô hình đầy nhân văn

Người "giữ lửa" cho hành trình này là chị Châu Trần Quỳnh Trang - Phó chánh văn phòng Đảng ủy xã Gia Hòa (TP.Cần Thơ), đồng thời là chủ nhiệm CLB Chia sẻ yêu thương. Với chị, thiện nguyện không chỉ là trách nhiệm xã hội mà còn là sự thấu cảm rất tự nhiên của một người mẹ dành cho những đứa trẻ kém may mắn.

ẢNH: TGCC

Trong quá trình công tác và bám sát địa bàn, chị Trang không ít lần chứng kiến những hoàn cảnh ngặt nghèo: những em nhỏ mồ côi, những đứa trẻ sống cùng ông bà già yếu, hay những gia đình mà cái ăn mỗi ngày còn là nỗi lo thường trực. Đau lòng hơn cả là khi những gương mặt non nớt ấy sở hữu bảng thành tích học tập đáng nể nhưng lại đứng trước nguy cơ phải rời xa trường lớp để mưu sinh.

Chị Trang chia sẻ: "Thấy các bé hiếu học nhưng gia đình quá khó khăn, có nguy cơ bỏ học giữa chừng, bản thân cũng là một người mẹ nên tôi rất xót xa. Ánh mắt khao khát được đến trường của các em cứ ám ảnh tôi mãi. Vì thế, sau khi bàn bạc kỹ với các thành viên trong CLB, chúng tôi đã quyết định thực hiện mô hình 'Đồng hành cùng em đến trường'".

Sự tiếp sức kịp thời và bền bỉ

Khác với những đợt thiện nguyện mang tính thời điểm, mô hình của CLB Chia sẻ yêu thương chú trọng vào tính bền vững và dài hạn. Đối tượng hướng đến là các em học sinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn nhưng có tinh thần hiếu học, đạt thành tích từ khá, giỏi trở lên.

Mỗi em khi được xét duyệt hỗ trợ sẽ nhận được: Hỗ trợ tài chính: 300.000 đồng/tháng, duy trì xuyên suốt 9 tháng của năm học. Nhu yếu phẩm: Gạo, quà bánh, các nhu yếu phẩm thiết yếu cho gia đình. Dụng cụ học tập: Sách vở, cặp sách, đồng phục để các em tự tin bước vào lớp. Trong hơn 5 năm qua, bất kể nắng mưa hay đường sá cách trở, chỉ cần nhận được thông tin về một hoàn cảnh khó khăn, chị Trang cùng các thành viên lại lặn lội xuống tận nơi để tìm hiểu, xác minh. Sự có mặt kịp thời của CLB không chỉ mang theo kinh phí mà còn là lời động viên, là niềm tin gửi gắm đến gia đình và các em.

"Cách đơn giản nhất để yêu đời là sống tử tế với người khác" - đó là tôn chỉ mà mỗi thành viên CLB luôn khắc ghi để vượt qua những mệt mỏi trên dặm dài thiện nguyện.

ẢNH: TGCC

Những "đóa hoa" nở giữa nghịch cảnh

Trong số hơn 20 hoàn cảnh được hỗ trợ suốt 5 năm qua, bé Võ Huỳnh Bảo Trân (hiện là học sinh lớp 7, Trường THCS Gia Hòa 2) là một minh chứng điển hình cho nghị lực vượt khó.

Hoàn cảnh của Trân vô cùng khó khăn. Cha mẹ phải đi làm ăn xa, em ở cùng bà ngoại đã lớn tuổi và thường xuyên đau ốm. Không có nguồn thu nhập ổn định, cuộc sống của hai bà cháu chủ yếu dựa vào sự giúp đỡ của bà con xóm giềng.

Dù thiếu vắng sự chăm sóc trực tiếp của cha mẹ, Bảo Trân lại rất tự giác và học giỏi. Em đặc biệt nổi trội ở môn tiếng Anh với hàng loạt giấy khen qua các năm học. Kể từ khi CLB Chia sẻ yêu thương tìm đến và nhận hỗ trợ hằng tháng, gánh nặng trên vai bà ngoại vơi bớt phần nào, còn Trân có thêm điều kiện mua sách vở và tài liệu học tập. Sự đồng hành ấy không chỉ giúp em yên tâm đến trường mà còn tiếp thêm động lực để cô học trò nhỏ ngày càng chăm ngoan, đạt thành tích tốt hơn trong học tập.

ẢNH: TGCC

Lan tỏa yêu thương bằng nguồn lực tự thân

Để duy trì mô hình hỗ trợ đều đặn cho hàng chục học sinh, bài toán kinh phí luôn là một thách thức lớn. Bên cạnh sự đóng góp của một số doanh nghiệp hảo tâm, CLB Chia sẻ yêu thương đã chọn một hướng đi rất đặc biệt: tự chủ nguồn quỹ thông qua các hoạt động lao động sáng tạo.

Các thành viên trong CLB không ngần ngại bỏ công sức để gây quỹ bằng nhiều hình thức: Bán hàng hóa, đặc sản vào các dịp lễ, tết; kinh doanh đồ ăn vặt; thậm chí là bán vé số để tích góp từng đồng tiền lời nhỏ nhất cho các em.

Những đồng tiền "đẫm mồ hôi" ấy chứa đựng tình yêu thương vô bờ bến. Nó cho thấy thiện nguyện không chỉ là việc của những người giàu có, mà là việc của những người có trái tim ấm áp, sẵn lòng sẻ chia những gì mình có cho người khó khăn hơn.

Điểm đáng mừng là khi nhiều doanh nghiệp và nhà hảo tâm biết đến mô hình, đã chủ động liên hệ để góp sức. Những phần hỗ trợ được CLB công khai minh bạch và chụp ảnh báo cáo hằng tháng. Đây vừa là động lực cho CLB vừa là cơ hội để nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn được thắp tiếp ưốc mơ đến trường.

ẢNH: TGCC

Viết tiếp những ước mơ

Hành trình 5 năm chưa phải là quá dài, nhưng những gì CLB Chia sẻ yêu thương và chị Châu Trần Quỳnh Trang đã làm được là vô cùng đáng trân trọng. Hơn 20 số phần đã được nâng đỡ, nhiều em được hỗ trợ liên tục nhiều năm nhờ duy trì thành tích học tập xuất sắc. Đó chính là những "trái ngọt" quý giá nhất.

Trong thời gian tới, CLB dự kiến sẽ mở rộng thêm các mô hình gây quỹ tự thân để có thể giúp đỡ thêm nhiều hoàn cảnh hơn nữa. Mục tiêu không chỉ dừng lại ở một con số cụ thể, mà là không để bất kỳ một học sinh hiếu học nào trên địa bàn phải bỏ học vì nghèo khó.

Có thể nói, mô hình "Đồng hành cùng em đến trường" đã và đang trở thành một điểm sáng trong phong trào khuyến học, khuyến tài tại TP.Cần Thơ. Những bước chân của chị Trang và các thành viên CLB vẫn sẽ tiếp tục in dấu trên những nẻo đường quê, mang theo hy vọng và niềm tin về một tương lai tươi sáng hơn cho thế hệ trễ. Bởi đúng như quan niệm của CLB: Khi ta sống tử tế và trao đi yêu thương, cuộc đời sẽ tự khắc trở nên đẹp đẽ và ý nghĩa hơn bao giờ hết.